ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΡΑΚΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΒΟΥΛΗ

Τη Δευτέρα 29 Νοεμβρίου στις 19:00 στην Παλαιά Βουλή, Σταδίου 13 θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση του Άρδην και της Ρήξης με θέμα «Νεοθωμανισμός και ελληνική Θράκη».
Ομιλητές:

Κώστας Καραϊσκος, εκδότης Αντιφωνητή
Γιώργος Καραμπελιάς, συγγραφέας - εκδότης
Χαρά Νικοπούλου, δασκάλα
και Παναγιώτης Σγουρίδης, πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής

Συντονιστής:

Δημήτρης Αλευρομάγειρος, Αντιστράτηγος, Επίτιμος Γενικός Επιθεωρητής Στρατού

Το κυπριακό Indymedia κατά της διζωνικής ομοσπονδίας και του Χριστόφια

Ενδιαφέροντα άρθρα κατά της διζωνικής ομοσπονδίας , του κυπριοκεντρισμού, του Χριστόφια ,δημοσιεύει το κυπριακό Indymedia .Οι απόψεις του ταυτίζονται, θα έλεγα ,με τις απόψεις του Β.Λυσσαρίδη και του Βάσου Φτωχόπουλου.
Ανάμεσα σε άλλα σχόλια διαβάζουμε

"Αλλά γιατί; Γιατί αναδημοσιεύουν την κατοχική προπαγάνδα οι ελληνόγλωσσοι ψευδο-αριστεροί Κυπριο-εθνικιστές; Γιατί χρησιμοποιούν ψέμματα και ενοχοποίηση των Ελλήνων της Κύπρου γιά τα εγκλήματα που διέπραξε η ίδια η Τουρκία εναντίον των Τούρκων της Κύπρου;

Η απάντηση είναι απλή: εχάσασιν τον ππούσουλα. Λυσσομανούν και δεν ξέρουν τι να κάμουν, πλέον, αναγνωρίζοντας πως ο λαός ξεπέρασε τα κόμματα, δεν συγκρατείται πλέον από τους ιδεολογικούς και κομματικούς ζουρλομανδύες και προχωρά πότε με χάριν και πότε άχαρα, πότε αυτο-οργανωμένος και πότε κακήν-κακώς ανοργάνωτος μα θαρραλέος ΕΝΑΝΤΙΑ στην επερχόμενη καταστροφή που ονομάζεται Ρατσιστική ΕθνοΦυλετική Διζωνική. Κινείται ο λαός μόνος του, πλέον, με βάση το ΟΧΙ - και όπως ξέρει".

Ανησυχία στους Έλληνες Εβραίους για τον ισλαμισμό

Στην ιστοσελίδα του Ζαν Κοέν (www.cohen.gr) δημοσιεύθηκε η ακόλουθη επιστολή

Ο ισλαμοφασισμός προ των πυλών !
Δευτέρα, 15 Νοέμβριος 2010 12:31
13.11.2010
Σάββας (Άμπης) Κοέν*

Αγαπητοί ομόθρησκοι,

Τα τελευταία χρόνια οι φόβοι όλων των Ελληνοεβραίων επικεντρώνονται στην άνοδο του κ Καρατζαφέρη ο οποίος την μια μέρα δηλώνει ότι ‘οι εβραίοι μυρίζουν αίμα ’ και την άλλη ¨μέρα υποστηρίζει ότι η Ελλάς πρέπει να συμμαχήσει με το Ισραήλ και στο βιβλίο του αυτοαποκαλούμενου ναζιστή Πλεύρη ,το οποίο αγγίζει τα όρια της γραφικότητας .

Αγνοούν όμως πολλοί από εμάς ότι ο πραγματικός κίνδυνος για τους Ελληνοεβραίους όπως και για τους χριστιανούς συμπολίτες μας είναι η ισλαμοποίηση της Ευρώπης και φυσικά της Ελλάδος .Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι οι περισσότεροι από εμάς ζούμε είτε προς Φιλοθέη , Εκάλη είτε προς Φάληρο ,Βουλιαγμένη μακριά δηλαδή από το κέντρο της Αθήνας που έχει μετατραπεί σε Ισλαμαμπάντ ! Έχουμε δε την ψευδαίσθηση ότι είμαστε ασφαλείς μέσα στις ωραίες μας μεζονέτες .

Η αλήθεια όμως είναι τελείως διαφορετική και όπως πάντα πονάει.

Στην περιοχή του Βοτανικού, η οποία βρίσκεται γύρω στα 500 μέτρα απόσταση από τις συναγωγές πρόκειται να χτισθεί το μεγαλύτερο τέμενος των Βαλκανίων γύρω από το οποίο θα εγκατασταθούν δεκάδες χιλιάδες μουσουλμάνοι. Μετά το μεγάλο τέμενος έρχεται και η δημιουργία μουσουλμανικού κόμματος το οποίο θα περιλαμβάνει τους νομιμοποιημένους λαθρομετανάστες και τους μουσουλμάνους της Θράκης Το κόμμα αυτό αργότερα θα ζήτηση και την αυτονόμηση της Θράκης στο πρότυπο του Κοσοβου. Έχετε αντιληφθεί φίλοι ομόθρησκοι τι σημαίνουν αυτά για τους Έλληνες εβραίους, χριστιανούς αλλά και για το Ισραήλ ;

Σίγουρα ορισμένοι αφελείς θα πούνε ,μα καλά όπως εμείς έχουμε έναν τόπο προσευχής δεν πρέπει και αυτοί να έχουν τον δικό τους τόπο προσευχής ; (παρεμπιπτόντως ήδη υπάρχουν εκατοντάδες μικρά τζαμιά στο κέντρο της Αθήνας αλλά και αλλού).

Μήπως είσαι ξενοφοβικός , ρατσιστής, ακροδεξιός ; Σε αυτούς απαντώ:

1) Δεν έχω ακούσει ποτέ τόσα χρόνια στην συναγωγή κανέναν ραβίνο να μου λέει ,βαλε μια ζώνη με εκρηκτικά και πήγαινε να ανατινάξεις τους αλλόθρησκους . Εσείς ; To τέμενος θα μεταβληθεί σε κέντρο στρατολόγησης της Αλ Κάιντα ,όπως έχει γίνει με τα τζαμιά της Γερμανίας τηςΜ. Βρετανίας και της Γαλλίας κ.λ.π


2) Δεν μπήκα παράνομα σε αυτήν την χώρα μαζί με άλλα 2 εκατομμύρια λαθρομετανάστες και τώρα κάνοντας κατάχρηση του άσυλου που έχει δώσει να απαιτώ να μου κτίσει και τέμενος. Εδώ έχουν γεννηθεί οι προγονοί μου και εδώ έχουν χύσει το αίμα τους για να είμαστε σήμερα εμείς ελεύθεροι, εβραίοι αλλά και χριστιανοί !

3) Δεν προσπαθώ να επιβάλω τον ισλαμικό νόμο «Σαρία» που μεταξύ άλλων θεωρεί ότι οι γυναίκες πρέπει να φοράνε «τσαντόρ» και «μπούρκα» ότι είναι υποδεέστερες των ανδρών και ότι όσοι δεν πιστεύουν στο Ισλάμ είναι άπιστοι


Πρέπει να καταλάβουμε ότι διατρέχουμε άμεσο κίνδυνο να πάμε στην συναγωγή και να μας κάνουνε κομματάκια στην κυριολεξία ! Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με τον κλασικό αντισημίτη που θα χαράξει μια σβάστικα και θα ρίξει όλα τα κακά της μοίρας του στην ‘διεθνή σιωνιστική συνομωσία! Εδώ έχουμε να κάνουμε με ανθρώπινες βόμβες!

Θα μου πείτε ,εσύ τι προτείνεις να κάνουμε ;

Περιμένω σχόλια σας και προτάσεις στο E-mail μου abbykoen@gmail.com και μετά θα σας απαντήσω.



Ειλικρινά δικός σας
Σάββας (Άμπης) Κοέν
Καθηγητής Οικονομικών





Θα μπορούσαμε να κάνουμε τα εξής σχόλια ।Κάθε θρησκεία σύμφωνα με το ελληνικό σύνταγμα χαίρει σεβασμού και θα πρέπει να έχει τους λατρευτικούς της χώρους.Όμως θα πρέπει να γίνεται σεβαστή η παράδοση και οι αξίες ενός τόπου. Έτσι δεν μπορεί για παράδειγμα η Ακρόπολη να γίνει λατρευτικός χώρος του Ισλάμ, ούτε η Μέκκα κέντρο της Χριστιανοσύνης.Η παράνομη μετανάστευση και τα ιδεολογήματα του πολυπολιτισμού και της παγκοσμιοποίησης θα δημιουργήσουν νέες συγκρούσεις και πιθανότατα να ενισχυθεί ο ναζισμός και η τρομοκρατία.Η αλλοπρόσαλη ελληνική εξωτερική πολιτική θα καταφέρει στο τέλος να μην πείθει κανένα, θα εξοργίσει τους πάντες για διαφορετικούς λόγους ,ώστε να καταλήξει να έχει μόνο εχθρούς και καθόλου συμμάχους. Η παραχώρηση απο το ελληνικό κράτος των Προπυλαίων του Πανεπιστημίου για να γίνει μουσουλμανική γιορτή ήταν το λιγότερο ανόητη.Θα μπορούσε να παραχωρηθεί ένα κλειστό γήπεδο , δίχως να δημιουργηθούν προκλήσεις ή ανησυχίες σε οποιονδήποτε Έλληνα πολίτη ανεξαρτήτου θρησκεύματος ή άθεο.

Παραθέτω ενδιαφέρον άρθρο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου που δημοσιεύεται στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ που κυκλοφορούν(ίσως θα έπρεπε να αναλογιστεί κάποτε και ο ίδιος για τις ευθύνες που έχει ο νεοφιλελευθερισμός για τους ξεριζωμένους , τους ανέστιους , που περιπλανώνται δίχως ελπίδα απο χώρα σε χώρα):

ΤΕΛΟΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ
Η πολιτική ορθότητα έχει διαστρεβλωτικά κατακλύσει την δημόσια ζωή της χώρας. Με την απουσία ουσιαστικής πολιτικής συζήτησης πολιτικοί παράγοντες και αστέρες των μέσων ενημέρωσης ανοίγουν και κλείνουν τα διάφορα ζητήματα με ευκολοχώνευτους χαρακτηρισμούς που φορτίζουν το πολιτικό κλίμα. Κεντρικό ζήτημα για την ελληνική κοινωνία αποτελεί η πλημμυρίδα των μεταναστών από μουσουλμανικές κυρίως χώρες. Και οι σταδιακές αναταράξεις που προκαλούνται λόγω της δυσκολίας ενσωμάτωσής τους στον ιστό της ελληνικής κοινωνίας. Το ζήτημα ποτέ δεν αναλύεται. Ούτε και νηφάλια κουβεντιάζεται. Συνήθως καλύπτεται από φωνές που εκφράζουν τα δύο πολιτικά άκρα. Η μια πλευρά κινδυνολογεί και κραδαίνει λάβαρα φοβίας και τρόμου. Η άλλη κατηγορεί όσους γνήσια ανησυχούν σαν ακραίους εθνικιστές με ρατσιστικές πεποιθήσεις.
Η πραγματικότητα βρίσκεται μακριά από φανατισμούς και πολιτικές εμπάθειες. Το παραμύθι περί ρατσισμού πρέπει να σταματήσει. Όταν σταδιακά αλλοιώνεται η εθνική σύνθεση ολόκληρων συνοικιών μεγάλων ελληνικών πόλεων, η εγκληματικότητα εξαπλώνεται ενώ η ανασφάλεια αποτελεί καθημερινή πραγματικότητα για πολλούς συμπολίτες μας το ζήτημα δεν έχει να κάνει με ρατσισμό και φυλετικές διακρίσεις. Το πρόβλημα σχετίζεται με την διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και την εξασφάλιση της κοινωνικής ειρήνης. Αν αυτά τιναχθούν στον αέρα ελάχιστη σημασία έχει ο χαρακτηρισμός κάποιων με κοσμητικά επίθετα που παραπέμπουν σε πολιτικά άκρα.
Η Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ αποικιακή δύναμη. Ούτε και οικονομικός κολοσσός. Που θα προσήλκυε πρώην υπηκόους η εξαθλιωμένους πολίτες εξαρτημένων χωρών που προσβλέπουν σε ένα καλύτερο μέλλον. Η Ελλάδα έγινε μαγνήτης προσέλκυσης παράνομων κατά βάση μεταναστών λόγω ανυπαρξίας έννομης τάξης και σοβαρού κρατικού μηχανισμού. Υπήρξε για χρόνια ο αδύναμος κρίκος στην προσπάθεια εκπόρθησης των συνόρων της δυτικής Ευρώπης.από λογής κοινωνικά στρώματα της Ασίας και της Αφρικής. Στην εποχή που ζούμε η Δύση βρίσκεται σε πολιορκία. Παρά τους κλυδωνισμούς που υφίσταται σε επίπεδο οικονομικής ευημερίας και ομαλότητας από την σοβαρότερη μεταπολεμικά οικονομική κρίση η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί προορισμό μετακίνησης κυρίως από τον μουσουλμανικό κόσμο της Εγγύς Ανατολή, της Αφρικής και της Νότιας Ασίας.
Η Ελλάδα σαν πύλη της ευρωπαικής ενδοχώρας απέτυχε πλήρως στον ρόλο του προστάτη των συνόρων. Και πλημμύρισε σε πρώτη φάση η ίδια από ολόκληρους στρατούς φυγάδων προερχόμενους από κοινωνίες ένδοιας και παρακμής. Όταν όμως η χώρα δυσκολεύεται να συντηρήσει τον γηγενή της πληθυσμό αυτονόητα δημιουργείται ένα κλίμα εχθρότητας και απέχθειας προς κάθε νεοφερμένο. Το κλίμα αυτό δεν αντανακλά ξεπερασμένους εθνικισμούς η έμφυτες ρατσιστικές τάσεις. Αποτελεί την φυσιολογική αντίδραση ενός κόσμου που βλέπει την ζωή του να υποβαθμίζεται, τον κοινωνικό του περίγυρο να καταρρέει και το βιός του να χάνεται. Οταν μάλιστα τα όποια τυχόν οφέλη αυτής της εισροής ξένων διεκδικητών μιάς καλύτερης τύχης εξαφανίζονται, λόγω κυρίως των οικονομικών εξελίξεων, τότε ο υδράργυρος της έντασης ανεβαίνει και η αυτοπεποίθηση της κοινωνίας αποσυντίθεται.
Λαμβάνοντας υπ όψιν το γεγονός πως οι μουσουλμάνοι δύσκολα αφομοιώνονται από ένα διαφορετικό κοινωνικό περίγυρο είναι αυτονόητο πως όσο ο αριθμός τους ανεξέλεγκτα θα αυξάνεται τόσο περισσότερες θα είναι οι πιθανότητες δυσάρεστων εξελίξεων. Ουδείς γνωρίζει ποιοί ακριβώς έρχονται στην Ελλάδα, από που και με ποιό σκοπό. Η προώθησή τους στην Ευρώπη στοχεύει στην πραγματικότητα αε ένα καλύτερο αύριο η μήπως συνδέεται με σχέδια μελλοντικών θρησκευτικών ξεσηκωμών και μορφοποίησης ριζοσπαστικών κινημάτων; Ουδείς είναι σε θέση να απαντήσει με σιγουριά σε παρόμοια ερωτήματα η υποθέσεις.
Όπως σωστά είχε αναφέρει ο Λίο Ρόστεν, «συνήθως βλέπουμε τα πράγματα όπως είμαστε εμείς κι όχι όπως είναι αυτά»। Όταν λοιπόν η κοινωνία μας κλυδωνίζεται εύλογα οι πολίτες αναζητούν υπευθύνους. Η πλημμυρίδα των ξένων αποτελεί σίγουρα αιτία αναστάτωσης. Τα πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με αφορισμούς περί ρατσισμού και περί ακροδεξιών εκδηλώσεων. Χρειάζεται σοβαρή μελέτη και σε βάθος ανάλυση. Το κυριότερο είναι η ανασυγκρότηση του κράτους ώστε να είναι σε θέση να ελέγχει τα σύνορα. Και η αποτύπωση στη συνέχεια μιας ευανάγνωστης μεταναστευτικής πολιτικής που θα καθορίζει στόχους, αριθμό και προσόντα των ανθρώπων που θα γίνονται δεκτοί καθώς και προϋποθέσεις (δικαιώματα και υποχρεώσεις) για τη συνέχεια της παραμονής τους.

Άρθρο του Άγγελου Στάγκου στο http://www.reporter.gr/
Άλλο θρησκευτική ελευθερία, άλλο λαθρομετανάστευση

Η προχθεσινή δημόσια προσευχή χιλιάδων μουσουλμάνων μεταναστών σε διάφορους χώρους της Αθήνας με αφορμή το Μπαϊράμι προβάλλει το θέμα κατά τρόπο που δεν μπορεί να αγνοηθεί ούτε από την Πολιτεία, ούτε από την Εκκλησία, ούτε από τον Δήμο, ούτε και από την κοινωνία. Οι πτυχές είναι πολλές και συνδέονται με την ελευθερία της θρησκευτικής πίστης, την μετανάστευση και την λαθρομετανάστευση, τα προβλήματα των ελλήνων και νομίμων μεταναστών σε υποβαθμισμένες γειτονιές της πόλης, τις οικονομικές επιπτώσεις στο κράτος και τον δήμο, αλλά και σε ακίνητες περιουσίες, την ανεργία, οι αντιδράσεις που εκδηλώνονται κατά τρόπο ρατσιστικό και φασιστικό, αλλά και τους κινδύνους που δημιουργεί για την Ελλάδα και την Ευρώπη η αθρόα και ανεξέλεγκτη μετανάστευση ανθρώπων διαφορετικής κουλτούρας και θρησκείας που δεν μπορούν να αφομοιωθούν.
Όλα αυτά είναι μέρος του τεράστιου προβλήματος που αντιμετωπίζει η χώρα. Προβλήματος που ογκώνεται καθημερινά και έχει φτάσει στα όρια της έκρηξης. Είναι στρουθοκαμηλισμός του αισχίστου είδους η αγνόησή του σε όλες του τις διαστάσεις και να ξεκινήσουμε από το δικαίωμα των πάντων στο σημερινό κόσμο να έχουν τη δική τους θρησκεία, να λατρεύουν τον δικό τους Θεό και τον δικό τους Προφήτη και να έχουν τον δικό τους χώρο λατρείας.Δεν το συζητάμε λοιπόν ότι οι μουσουλμάνοι που ζουν και εργάζονται ή επισκέπτονται την Αθήνα πρέπει να έχουν τον δικό τους χώρο λατρείας. Όσοι αντιδρούν σε αυτό να θυμηθούν τις διαμαρτυρίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου και τις δικές μας για την απαγόρευση της λειτουργίας της Σχολής της Χάλκης ή όποτε η κεντρική κυβέρνηση έβαζε εμπόδια στο άνοιγμα εκκλησιών. Άλλωστε, στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, μόνο στα θέματα που άπτονται των θρησκευτικών ελευθεριών βρίσκουμε διεθνή συμπαράσταση.
Από εκεί και πέρα, έχουμε καταφέρει να αφήσουμε να συγκεντρωθούν στην Αθήνα και μάλιστα στο κέντρο της χιλιάδες χιλιάδων νόμιμων και παράνομων μεταναστών, πολλοί από τους οποίους είναι εξαθλιωμένοι και χωρίς τις παραμικρές δεξιότητες, μουσουλμάνοι και μη αφομοιώσιμοι στη μεγάλη πλειοψηφία τους. Το γεγονός προκαλεί προβλήματα σήμερα και ίσως συνιστά απειλή για το αύριο. Επισημαίνουμε απλά ότι χιλιάδες από αυτούς κατάφεραν να οργανωθούν και να συντονισθούν ώστε να βρεθούν σε καθορισμένο χρόνο δε διάφορα σημεία για τη δημόσια προσευχή τους. Και το έκαναν προφανώς για να στείλουν κάποιο μήνυμα και όχι μόνο για να εκφραστούν θρησκευτικά. Ας ελπίσουμε ότι το μήνυμα είναι αποκλειστικά θρησκευτικό…Είναι επίσης ανεπίτρεπτο να κλείνουμε τα μάτια στις αλλοιώσεις και τις βαριές κοινωνικές επιπτώσεις που έχει η συγκέντρωση τόσων μεταναστών και λαθρομεταναστών σε γειτονιές, όπου ζούσαν και ζουν έλληνες μικρομεσαίοι. Ηταν αναμενόμενη αντίδραση των ανθρώπων αυτών πού αισθάνονται (και πιθανώς απειλούνται σε πολλές περιπτώσεις, καθώς η εγκληματικότητα αυξάνεται αλματωδώς) απειλή, που αισθάνονται ξένοι στην περιοχή τους, που βλέπουν ανθρώπους με διαφορετικές συνήθειες και ανάγκες να κυριαρχούν, που αντιλαμβάνονται ότι οι περιουσίες τους χάνουν μεγάλο μέρος της αξίας τους, που φοβούνται ότι η προσφορά φτηνότερης εργασίας θα προκαλέσει τη δική τους ανεργία. Όπως θα έπρεπε να αναμένεται ότι του φόβους αυτούς θα γίνονταν κάποια στιγμή αντικείμενο εκμετάλλευσης από ρατσιστές και λαϊκιστές.
Στη Γερμανία με το οργανωμένο κράτος, όπου και εκεί υπάρχουν προβληματισμοί (και αντιδράσεις) για τους μετανάστες που δεν είναι αφομοιώσιμοι και βέβαια μουσουλμάνοι στη συντριπτική πλειοψηφία τους, το συντηρητικό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα της Μέρκελ, πήρε την εξής θέση πολύ συνοπτικά: είναι δεκτοί μετανάστες με δεξιότητες (εννοείται βέβαια οι νόμιμοι μετανάστες, όχι οι λαθρομετανάστες), αλλά μόνον αφού δοθεί προηγουμένως η ευκαιρία στους άνεργους της χώρας να ξαναμπούν στην αγορά εργασίας. Οσο για τους ήδη εγκατεστημένους στη Γερμανία μετανάστες, είναι ευπρόσδεκτοι αλλά και υποχρεωμένοι να μάθουν γερμανικά και να σέβονται τους νόμους και τις βασικές αξίες της πλειοψηφούσας κοινωνίας. Τελεία και παύλα.Μακάρι να μπορούσε να μπει και εδώ ένα τέτοιο πλαίσιο για τη νόμιμη μετανάστευση, αλλά στο μεταξύ πρέπει οπωσδήποτε να απαλλαγούμε από τη λαθρομετανάστευση. Το οφείλει το ελληνικό κράτος στους πολίτες του και πρέπει να βοηθήσει και τους δημάρχους, ειδικά το νέο δήμαρχο Αθήνας, τον Καμίνη, όπου υπάρχει και το μεγαλύτερο πρόβλημα. Και εκείνος με τη σειρά του πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί προς αυτή την κατεύθυνση, φωνάζοντας, σκούζοντας, κατεβαίνοντας σε απεργία πείνας, πιέζοντας, οργανώνοντας υπηρεσίες και κατοίκους, επισκεπτόμενος τις προβληματικές περιοχές και χωρίς πολλές φιλολογίες. Η χώρα και η πόλη πρέπει να απαλλαγεί από τους λαθρομετανάστες. Με πολιτισμένο τρόπο, αλλά πρέπει να απαλλαγεί!

Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο από της Εκδόσεις Πόλις για τις επιδράσεις του Κ.Σμίτ

Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον και καλογραμμένο κείμενο που χαρτογραφεί τίς επιρροές του Κ.Σμίτ κυριολεκτικά σε όλο τον πολιτικό χάρτη.Ανάμεσα στα άλλα μαθαίνουμε για την αλληλογραφία του ,με τον Ρ.Αρόν με την μεσολάβηση του μαθητή τού τελευταίου Ζυλιέν Φρούντ. Σημειώνω ότι ανάμεσα στις αναφερόμενες στο βιβλίο επιρροές του Σμίτ είναι και ο μεγαλύτερος εν ζωή Γερμανός ιστορικός Ραίνχαρτ Κοσέλλεκ , ο οποίος είναι θαυμαστής του Π.Κονδύλη.Γι αυτό τον λόγο ήρθε στις 20 Νοεμβρίου 2000 στην Αθήνα και μίλησε σε τιμητική εκδήλωση για τον Κονδύλη στο Ινστιτούτο Γκαίτε.Η ομιλία του με τον τίτλο "Παναγιώτης Κονδύλης " δημοσιεύθηκε στη Νέα Εστία τ.1747.
Αλλά για να επανέλθουμε στο βιβλίο η έκταση του (446 σελ.) δίνει με επιτυχία το εύρος των επιρροών αυτού του επικίνδυνου νού, όπως εύστοχα ονομάζει τον Κ.Σμίτ. Η μετάφραση είναι της Ανίτας Συριοπούλου και η επιμέλεια του Αλέξανδρου Κιουπκιόλη.

Κυκλοφόρησε η ΡΗΞΗ τ.68

1. Η Μαριναλέντα , ο Κ.Παπαρηγόπουλος και τα Αμπελάκια

Σ.ΚΟΥΤΡΟΥΛΗΣ

Όταν ήρθε ο δήμαρχος της μικρής ισπανικής πόλης Μαριναλέντα στην χώρα μας αντιμετωπίστηκε κατ΄ αρχήν αινιγματικά και στην συνέχεια με θαυμασμό για το επιτυχές πείραμα αυτοδιαχείρισης και κοινοτισμού σε μια εξ ολοκλήρου καπιταλιστική οικονομία όπως είναι η ισπανική.
Δημοσιογράφοι οι οποίοι δεν βγάζουν κουβέντα ούτε για τον «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ» ούτε για τον «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ » , οι οποίοι θέσανε την ταφόπλακα στην παράδοση κοινοτισμού , που υπήρχε στην χώρα μας ,τον καλούσανε στις τηλεοπτικές εκπομπές τους με έκδηλο θαυμασμό και συγκίνηση. Προφανώς αφού αυτό το πείραμα πραγματοποιείται πολλά χιλιόμετρα μακριά από την χώρα μας μπορεί χωρίς δυσκολία να προκαλεί τούς επαίνους τους. Ενώ αντίθετα τα δικά μας παρόμοια παραδείγματα κοινοτισμού και συνεργατισμού έχουν ριχτεί στην λήθη και από αυτούς που υποτίθεται θαυμάζουν την ελληνική παράδοση , όσο και από αυτούς που δήθεν στοχεύουν στην αυτοδιαχείριση.
Ο ιστορικός Κ.Παπαρηγόπουλος με πολύ λεπτομερειακό τρόπο περιγράφει ένα επιτυχημένο παράδειγμα συνεργατισμού που ανέπτυξε η κοινότητα των Αμπελακίων:
«Τέτοια μάλιστα ζωτικότητα είχε το έθνος εκείνο και τέτοιο πνεύμα αυτοδιοίκησης , που εξαιτίας αυτού είναι φανερό ότι οι κοινότητες , μόλις απαλλάχτηκαν , εξαιτίας της τουρκικής κατάκτησης , από έννομη κηδεμονία της κυβέρνησης , όχι μόνο δεν περιέπεσαν σε αναρχία και παραλυσία ,αλλά αντίθετα ,επειδή ήταν πολύ καλά διαρρυθμισμένες ,ανέδειξαν , οι περισσότερες τουλάχιστον , εξαιρετική δραστηριότητα και θαυμαστή ικανότητα για κοινά έργα. Τα λίγα παραδείγματα των ενεργειών αυτών που μπορούμε να παραθέσουμε εδώ μπορούν ν’ αποδείξουν αυτή τη μεγάλη αλήθεια. Η κοινότητα των Αμπελακίων περιλάμβανε 22 χωριά που βρίσκονταν στη Θεσσαλία , στην πολυθρύλητη για την ομορφιά της κοιλάδα των Τεμπών. Η πρωτεύουσα , τα Αμπελάκια , είχε περίπου 4000 κατοίκους ,ενώ τα γύρω χωριά περίπου 2000.Η κοινότητα ασχολούταν βέβαια με όλα τα γεωργικά έργα , κυρίως όμως επιδόθηκε στην κατασκευή και το εμπόριο του βαμμένου κόκκινου βαμβακερού νήματος, με το οποίο ασχολούνταν όλοι οι κάτοικοι , άνδρες , γυναίκες ,παιδιά. Από αυτούς μάλιστα οι πιο έμπειροι ,είτε πλούσιοι είτε φτωχοί , στάλθηκαν στην Κωνσταντινούπολη , στη Σμύρνη , στη Βιέννη , στο Άμστερνταμ , στο Λονδίνο ,στην Οδησσό για να ιδρύσουν εκεί καταστήματα και αποθήκες .Προϊστάμενοι της εταιρείας ήταν πέντε επιτροπές που εκλέγονταν απ’ όλους τους κατοίκους , πλούσιους ή φτωχούς , που είχαν συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας τους. Και πολλές φορές οι πιο φτωχοί εταίροι , αν ομολογουμένως ήταν οι πιο ικανοί ,διορίζονταν στ’ ανώτατα αξιώματα της εταιρείας με την ψήφο των συμπολιτών τους. Από τις πέντε επιτροπές , η μία είχε την ανώτατη διεύθυνση της εταιρείας , η δεύτερη λεγόταν διοικητική , η τρίτη γεωργική , η τέταρτη βιομηχανική και η Πέμπτη ελεγκτική .Πριν από τη διανομή των ετήσιων κερδών , αφαιρούνταν πρώτα η τιμή του σιταριού που αγοραζόταν για τους φτωχούς εργάτες , τα δώρα προς τους πασάδες , τα έξοδα των νοσοκομείων , των βιβλιοθηκών , των σχολείων , του τυπογραφείου , των οδών , των εκκλησιών , της διοίκησης ,των ενοικίων , του γραφείου , των πρακτορείων που ήταν στο εξωτερικό και τα οδοιπορικά .Μετά αφαιρούνταν οι τόκοι των κεφαλαίων που είχαν καταβληθεί από κάθε μέλος της εταιρείας προς 15% , έπειτα οι αμοιβές που ψηφίζονταν από τη γενική συνέλευση των εταίρων για τους πράκτορες της εταιρείας , ανάλογα με την ικανότητα τους και τις υπηρεσίες τους. Τα υπόλοιπα κέρδη διανέμονταν μεταξύ των εργατών που ήταν ιδιοκτήτες χωραφιών με βαμβάκι και των εργατών που απλώς πρόσφεραν εργασία .Η διανομή αυτή , που γινόταν με κοινή συνέλευση , διενεργούταν με τόση δικαιοσύνη , ώστε ποτέ δεν προκάλεσε θορύβους ή κατακραυγές . Έτσι η εταιρεία Αμπελακίων , που προόδεψε , αναδείχτηκε ισάξια των πιο ισχυρών εμπορικών οίκων της Ευρώπης .Τα μεγάλα κέρδη της επέτρεψαν να συντηρούνται με κοινή δαπάνη σε κάθε χωριό γιατροί , που φρόντιζαν την υγεία όλων των κατοίκων , κατώτερες και ανώτερες σχολές , αποθήκες σιτηρών και όλων των άλλων γεωργικών και βιομηχανικών , εγχώριων και ξένων προϊόντων , νοσοκομείο ,απομαχικό ταμείο , βιβλιοθήκη , ταμείο της πειραματικής φυσικής κτλ » (Κ.Παπαρρηγόπουλου:Ιστορία του Ελληνικού Έθνους ,Εκδόσεις LIBERIS,Τόμος 15 σελ. 309).Τελικά το πείραμα των Αμπελακίων θα καταρρεύσει με την συνδρομή δύο γεγονότων :τις επιδρομές του Αλή Πασά και την οικονομική χρεοκοπία της Αυστρίας όπου χάθηκαν 10 εκατ. φράγκα.
Ο Κ.Παπαρρηγόπουλου αναφέρει και άλλα παραδείγματα κοινοτικού συνεργατισμού όπως στην Φιλιππούπολη ,στα Μαδεμοχώρια , στην Καλαρρύτη – Συρράκο , στη Χίο , στις Κυδωνίες και πιο πολύ τις ναυτικές κοινότητες Ύδρας , Σπετσών και Ψαρών όπου κάθε ναύτης είχε μερίδιο στο καράβι ή στο φορτίο.
Όλες οι ιστορικές μαρτυρίες μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι σε αυτές τις περιπτώσεις συνδυάστηκε η οικονομική αποδοτικότητα με την γνήσια λαϊκή συμμετοχή, την αυτοδιαχείριση και τον συνεργατισμό. Είναι σημαντικό ότι ο πλούτος στα Αμπελάκια δημιουργείτο από την ίδια την κοινότητα και δεν παρεχωρείτο υπό μορφή επιχορήγησης από το κράτος. Με αυτό τον τρόπο εξασφαλιζόταν η ανεξαρτησία από το κράτος , η εξωστρέφειά , και η βιωσιμότητά του .Ως πείραμα είναι το πιο σύνθετο και το πιο πλήρες που έχουμε συναντήσει .Συνδυάζει τον κοινωνικό έλεγχο στην παραγωγή πλούτου με την δικαιοσύνη στην διανομή του ,όσο και την επιτυχή χρηματοδότηση κοινωνικών λειτουργιών όπως η παιδεία και η υγεία .Όσοι λοιπόν οραματίζονται αυτοδιαχειριζόμενες κοινότητες και συνεργατισμούς εκτός του κράτους ,όσοι έχουν σιχαθεί τις μονίμως χρεοκοπημένες ελληνικές δημοτικές επιχειρήσεις, δεν χρειάζονται να πάνε πολύ μακριά. Η ελληνική εμπειρία τα έχει δημιουργήσει ήδη με αποτελεσματικό και πλήρη τρόπο. Δεν μένει παρά να την ακολουθήσουμε.


Τι συμβαίνει στον Άγιο Παντελεήμονα

Βασίλης Στοϊλόπουλος

Μπορεί ένας καθημαγμένος και ταπεινωμένος λαός, που με επονείδιστο τρόπο έχει μετατραπεί μέσα σε λίγους μήνες σε πειραματόζωο της διεθνούς πολιτικής και σε εύκολη λεία των τραπεζών και των απανταχού κερδοσκόπων, να αντισταθεί με επιτυχία στα καρκινώματα που διαχρονικά τον απομυζούν; Στην περίπτωση του ελληνικού μάλλον όχι, αν σταθούμε στην εκκωφαντική σιωπή και στη στωικότητα με την οποία αποδέχεται τα όσα προσβλητικά γνωρίσματα του καταμαρτυρούν οι κυβερνώντες του και τα όσα επαχθή μέτρα του επιβάλλει, υπό καθεστώς μειωμένης εθνικής και λαϊκής κυριαρχίας και ελλειμματικής δημοκρατίας, η νέα ξενοκρατία. Οπότε και είναι αναμενόμενο τα καρκινώματα αυτά να διογκώνονται επικίνδυνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα και αυτό της παράνομης μετανάστευσης, καθώς, όπως όλα δείχνουν, η γιγάντωση της ισλαμοαφροασιατικής πλημμυρίδας και του λαθρομεταναστευτικού τουρισμού θα συνεχιστεί απρόσκοπτα.

Σε τέτοιες ιστορικές περιόδους για την Ελλάδα, κάθε εχέφρων άνθρωπος θα περίμενε ότι για ουσιώδη ζητήματα εθνικής επιβίωσης και ασφάλειας, όπως είναι στην ουσία του το μεταναστευτικό, θα υπερίσχυαν χαρακτηριστικά όπως η σοβαρότητα, η σύνεση, η υπευθυνότητα, η αποφασιστικότητα και η εντιμότητα. Όμως στη χώρα μας και στο ζήτημα αυτό κυριαρχεί η παραλυσία, αλλά και ο τραγέλαφος, και περισσεύουν οι ιδεοληψίες, η υποκρισία και οι ανέξοδες ηθικολογίες, με τις οποίες αφειδώς μας βομβαρδίζει, μέσω των καθεστωτικών ΜΜΕ, τόσο το νεοφιλελεύθερο όσο και το ανανεωτικό - ριζοσπαστικό καρτέλ των «φιλάνθρωπων», που ισχυρίζεται, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι «δεν υποβάθμισαν οι μετανάστες τον Άγιο Παντελεήμονα, ούτε βέβαια την Ομόνοια [1]» και ότι θα πρέπει να δοθεί ιθαγένεια σε όλους ανεξαιρέτως τους μετανάστες (άπαντες θύματα του δυτικού ιμπεριαλισμού και καπιταλισμού) και έπειτα να πάρουν νόμιμα τον δρόμο για την Εσπερία, ως Ευρωπαίοι πολίτες!
Υπό το πρίσμα τέτοιων έωλων απόψεων, οι εγκλωβισμένοι και τρομοκρατημένοι κάτοικοι του Αγίου Παντελεήμονα, του ιστορικού κέντρου της Αθήνας, της Κυψέλης, των Πατησίων κ.α. θα χαρακτηρίζονται συλλήβδην και με μεγάλη ευκολία από τους πάσης φύσεως «προοδευτικούς», «εκσυγχρονιστές», «κοινωνιστές», –«εθνομηδενιστές» στην πραγματικότητα– ως «ρατσιστές», «ξενόφοβοι», «εθνικιστές», «ακροδεξιοί». Τα θέματα όμως που προσπαθούν –συχνά με εντελώς λανθασμένο τρόπο– να αναδείξουν οι γηγενείς κάτοικοι αυτών των φρικτά υποβαθμισμένων περιοχών είναι, για όσους δεν πάσχουν από ιδεολογική τύφλωση και ενεργό μισελληνισμό, υπαρκτά, και τέτοιες αντιδράσεις θα πολλαπλασιάζονται για όσο διάστημα:
• Η ελληνική Πολιτεία δεν θα υψώνει δυναμικά το ανάστημά της απέναντι στον βασικό δουλέμπορο παράνομων μεταναστών της Ανατολικής Μεσογείου, τη νεο-οθωμανική Τουρκία και δεν θα ξεσκεπάζει, εγκαταλείποντας τη δουλοπρεπή τακτική της πολιτικής ορθότητας, την υποκριτική στάση των Ευρωπαίων εταίρων της που κατάφεραν, εν τέλει, να μετατρέψουν την Ελλάδα αφενός σε μοναδική πλέον πύλη ελεύθερης ροής παράνομων μεταναστών στην Ευρώπη και αφετέρου σε χώρο εγκλωβισμού όσων εισέρχονται παράνομα στη χώρα μας.
• Θα διαιωνίζεται η παγκοσμίως πρωτότυπη πολιτική των ντε φάκτο «ανοιχτών συνόρων» στον Έβρο, που εφαρμόζει εδώ και αρκετούς μήνες η σημερινή –υπό ομηρία– κυβέρνηση, γεγονός που υποσκάπτει το μέλλον της Ελλάδας, αλλά και που σηματοδοτεί μια ακόμη νίκη των ποικίλων οπαδών της παγκόσμιας διακυβέρνησης και του «πολυπολιτισμού», στους υποστηρικτές της οποίας συγκαταλέγεται, ως γνωστόν, ο νυν πρωθυπουργός της χώρας, αρκετοί υπουργοί του, καθώς και ορισμένες παρέες σε Κολωνάκι, Εκάλη και Εξάρχεια.
• Ο ευρύτατα διαδεδομένος φόβος στους πολίτες μπροστά στον υφέρποντα αφελληνισμό της χώρας θα απορρίπτεται σαν κάτι το εξωπραγματικό και γελοίο και δεν θα λαμβάνεται σοβαρά υπόψη ως καθοριστική για την επιβίωση του έθνους δημογραφική πραγματικότητα.
• Μεγάλα θέματα των «πολυπολιτισμικών», «παράλληλων» κοινωνιών, όπως της αυξημένης παραβατικότητας-εγκληματικότητας, του φονταμενταλισμού, του υπερεθνικισμού, της κουλτούρας της βίας και της δημογραφικής απειλής, δεν θα είναι τα κεντρικά σημεία εθνικού διαλόγου, που θα γίνεται στη βάση στοιχειοθετημένων θέσεων και όχι ψευδοεπιστημονικών μελετών από αμφιβόλου αξιοπιστίας ΜΚΟ.
• Οι εξ επαγγέλματος απόστολοι του κατευνασμού θα αποσιωπούν το γεγονός ότι τόσο η πρόσφατη νομοθεσία παροχής ιθαγένειας, όσο και ο Νόμος 3304/2005 περιλαμβάνουν, στο όνομα της δήθεν καταπολέμησης των διακρίσεων, «θετικές δράσεις» υπέρ των μεταναστών, που δεν είναι τίποτα άλλο από θεσμοθετημένοι μηχανισμοί διακρίσεων εις βάρος των Ελλήνων, που γεννούν έναν ιδιότυπο ρατσισμό εναντίον τους!
• Οι αυτόκλητες «προοδευτικές» δυνάμεις θα εμποδίζουν τη διεξαγωγή ανοιχτού διαλόγου για τη σχέση της σαρίας με την ελληνική νομοθεσία, για το Ισλάμ που δεν είναι «ειρηνικό» σε όλες τις εκδοχές του, και για τα ισλαμικά ήθη, έθιμα και παραδόσεις, που είναι σε κάποιες εκφάνσεις τους ασύμβατα με τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισότητα των φύλων, την ελευθερία του λόγου, τον πλουραλισμό και τον πολιτισμό μας.
• Οι εκπρόσωποι των μεταναστών θα επιμένουν ανυποχώρητα για θρησκευτικές ελευθερίες και μεγαλοπρεπή τζαμιά [2], όχι οπουδήποτε, αλλά στις παρυφές της Ακρόπολης, χωρίς να κάνουν παράλληλα την παραμικρή προσπάθεια για θρησκευτική ελευθερία στις χώρες προέλευσής τους.
• Οι ετερόκλητες «αντιρατσιστικές» δυνάμεις στην Ελλάδα θα εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται το πρόβλημα της μετανάστευσης σαν ένα πολυπολιτισμικό κωμειδύλλιο που ενδεχομένως να παρουσιάζει κάποιες επουσιώδεις «δυσμορφίες», οι οποίες μπορούν να αντιμετωπισθούν με μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα -εξυπακούεται όμως με εκατομμύρια ευρώ, που θα τα διαχειρίζεται πρωτίστως το καρτέλ των εξ επαγγέλματος φιλάνθρωπων.
Όσον καιρό οι παραπάνω θέσεις δεν θα βρίσκονται ψηλά στην πολιτική ατζέντα των κομμάτων, με τη λήψη δραστικών μέτρων αναχαίτισης της παράνομης μετανάστευσης, και δεν θα εγκαταλειφθεί το –επικερδές για κάποιους λίγους– ιδεολόγημα της πολυπολιτισμικότητας, οι Άγιοι Παντελεήμονες θα πολλαπλασιάζονται και ο κατήφορος της χώρας θα συνεχίζεται με ή χωρίς μνημόνιο.
[1] Δεν χωρά αμφιβολία ότι η Χρυσή Αυγή, εκμεταλλευόμενη την κατακόρυφη υποβάθμιση της ζωής χιλιάδων εγκλωβισμένων Ελλήνων στα γκέτο της Αθήνας προσπαθεί –με σχετική επιτυχία– να παίξει το δικό της ακραίο πολιτικό παιχνίδι. Αυτό όμως γίνεται γιατί η Πολιτεία ουσιαστικά απουσιάζει από τις περιοχές αυτές, αφήνοντας τους κατοίκους ανυπεράσπιστους και φορτώνοντάς τους ένα πολύπλοκο πρόβλημα, που επέτρεψε να υπάρχει η ίδια η φαύλη ελίτ της χώρας. Επιπλέον διότι η Αριστερά παίζει και στην Ελλάδα το ίδιο παιγνίδι που έπαιξε στον Μεσοπόλεμο η γερμανική Αριστερά και στη Δυτική Ευρώπη σήμερα το μεγαλύτερο μέρος των αριστερών κομμάτων. Τότε, στη Γερμανία, αρνούμενη το εθνικό ζήτημα έστειλε μάζες προλεταρίων και μικροαστών στον Χίτλερ, σήμερα στη Γαλλία, την Ολλανδία, την Αυστρία, φροντίζει να φουσκώσει και πάλι τις τάξεις της Ακροδεξιάς. Το ίδιο φροντίζει να κάνει και στην Ελλάδα, ενισχύοντας στην ουσία άθλια φασιστικά γκρουπούσκουλα, όπως της Χρυσής Αυγής. (βλέπε σχετικά άρθρα σε Άρδην και Ρήξη).
[2] Σημειώνεται ότι σε πολλά τζαμιά στη Γερμανία έχουν δοθεί ονόματα Οθωμανών κατακτητών, όπως Σουλτάνος Σελίμ Α΄, Μωάμεθ Β΄ κ.λπ.

ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ :Μια αίγλη φωτός -αφιέρωμα της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

“Μοι φαίνεται ως μία αίγλη φωτός, εν φαεινόν βήμα, εν εύηχον κήρυγμα προόδου, ευημερίας και αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων”! Με αυτά τα γεμάτα ενθουσιασμό και από καρδιάς λόγια ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης χαιρετίζει το 1908 την ίδρυση συνεταιρισμού άρτι συσταθείσας κοινότητας, προλογίζοντας το καταστατικό της.
Κοινότητες, συνεταιρισμοί, συντροφίες και άλλες συσσωματώσεις και ενώσεις προσώπων αποτελούν συναντήσεις ανθρώπων που αγωνιούν και αγωνίζονται για το κοινό καλό και την κοινή ευημερία. Και μάλιστα μάχονται για την επίτευξη στόχων που εδράζονται επί πραγματικών ζητημάτων που προκύπτουν από τον ζωτικό τους χώρο. Άλλωστε, για να θυμηθούμε πάλι τον μεγάλο σκιαθίτη συγγραφέα και το επίκαιρο διήγημά του “Χαλασοχώρηδες”, που αναφέρεται στις εκλογές, “όπου γενικότης, εκεί και επιπολαιότης”.
Οι ενώσεις αυτές, με βαθιές ιστορικές ρίζες, δοκιμασμένες και μέσα στον ελληνικό χωρόχρονο ή καλύτερα μέσα στην αργόσυρτη ελληνική συνέχεια, απέδειξαν ότι μπορούν να αντιμετωπίσουν καλύτερα τα ποικίλα προβλήματα που προκύπτουν και απασχολούν τους πολίτες μιας περιοχής (παιδείας και πολιτισμού, τοπικής αυτοδιοίκησης, φορολογίας, εκκλησιαστικά, φιλανθρωπίας...)
Δυστυχώς σήμερα ο πολίτης, τόσο ως πρόσωπο όσο και ως έννοια, είναι απαξιωμένος, αφού ουσιαστικά δεν του προσφέρεται να πράξει το αυτονόητο: Να γίνει ουσιαστικό μέλος και στέλεχος της κοινωνίας στην οποία ζει και κατά συνέπεια να αναλάβει υπεύθυνα τη μοίρα του τόπου του.
Εντούτοις ο κοινοτισμός στις ποικίλες εκδοχές του παραμένει διεθνώς και σήμερα επίκαιρος και συνεχίζει να προκαλεί το ενδιαφέρον και να γοητεύει τους ανθρώπους. Το σημαντικότερο είναι πως ίσως αποτελεί την τελευταία ελπίδα και το έσχατο καταφύγιο των ανθρώπων για να συναντηθούν, να επικοινωνήσουν και να αντιμετωπίσουν συλλογικά τα προβλήματα που τους απασχολούν. Γιατί μόνο έτσι "το μέλλον αναγκαίως θα είναι καλύτερον του παρελθόντος", όπως καταλήγει στο κείμενό του ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης προλογίζοντας την ίδρυση του συνεταιρισμού της κοινότητας.

Επιμέλεια αφιερώματος, κείμενο, συνέντευξη
Στέλιος Κούκος

Συνέντευξη
Κώστας Βεργόπουλος

Γράφουν
Σπύρος Κουτρούλης
Μελέτης Η. Μελετόπουλος

Κείμενα
Νικόλαος Ι. Πανταζόπουλος
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

http://www.makthes.gr/filestore/docs/Afieromata/--KOINOTIOSMOSlow.pdf





Κοινοτισμός : Στοιχεία της ελληνικής και διεθνούς εμπειρίας


Σπύρος Κουτρούλης


Αν η ιστορία λειτουργούσε με κάποιες ανυπέρβλητες νομοτέλειες , τότε θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι ο «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ» και ο «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ» ,βάζουν οριστικά ταφόπλακα σε μία παράδοση κοινοτισμού , αυτοδιαχείρισης ,συνεργατισμού και άμεσης δημοκρατίας που υπήρχε σε κάθε περίοδο της ιστορικής πορείας του ελληνισμού.
Ευτυχώς όμως η ιστορία λειτουργεί και με το απρόοπτο και το απρόβλεπτο , ώστε, όταν οι καιροί το επιβάλλουν τότε και πάλι θα ανακαλύψουμε την αναγκαιότητα του κοινοτισμού.
Χάρις στις μελέτες του Κ.Καραβίδα , του Ν.Μαλούχου, του Ι.Δραγούμη, του Δ. Δανιηλίδη ,του Κ.Παπαρρηγόπουλου, του Ν.Μοσχοβάκη του Ν.Πανταζόπουλου , γνωρίζουμε με βεβαιότητα τους τρόπους που εμφανίστηκε στην αθηναική δημοκρατία , στο βυζάντιο και την τουρκοκρατία .
Η γενική συνέλευση των πολιτών και όχι οι αντιπρόσωποι τους είναι η πηγή της εξουσίας .Μορφές κοινοτικού συνεργατισμού και όχι αυθεντικά καπιταλιστικές σχέσεις , εμφανίστηκαν σε ολόκληρη την ορθόδοξη- σλαβική ανατολή . Έτσι ίσως εξηγείται γιατί κάποιοι στοχαστές σαν τον Δραγούμη και τον Καραβίδα πίστευαν – κατά το παράδειγμα του Ρήγα- στην βαλκανική ομοσπονδία και στην στενή συνεργασία με την Ρωσία .
Από όλους τους μελετητές ,ο Κ.Καραβίδας ξεχωρίζει γιατί χειρίστηκε με επιτυχία, ένα τεράστιο πρωτογενές υλικό , ώστε να είναι σε θέση να βγάλει τα αναγκαία συμπεράσματα και να μπορεί να συνδέσει το Είναι με το Δέον. Ό,τι στον Ι.Δραγούμη παρουσιάζεται ενορατικά και ποιητικά , στον Κ.Καραβίδα θεμελιώνεται σε μια εξονυχιστική πραγματολογική ανάλυση. Ο Ν.Πανταζόπουλος ,ως ιστορικός του Δικαίου ,κατάφερε να αποκαλύψει με πολύ συγκεκριμένο τρόπο πώς η απόρριψη του εθιμικού δικαίου ως πηγής του Δικαίου από το ελληνικό κράτος ,είχε αρνητικές επιδράσεις στον κοινοτικό συνεργατισμό.
Ενδιαφέρον επίσης είναι , ότι , κάτω από πανίσχυρα και δεσποτικά συνήθως κράτη ,εμφανίστηκαν κοινωνικές συσσωματώσεις όπως η κοινότητα , η ζάντρουγκα, το μίρ, η όμπτσινα ,το αρτέλ , που συνιστούσαν μορφές κοινωνικής αυτονομίας. Ο κοινοτισμός συνεπώς μπορεί να υπάρξει χωρίς κράτος (σχεδόν όλοι οι αναρχικοί είναι κοινοτιστές ) , με ένα δεσποτικό κράτος αλλά και με ένα δημοκρατικό κράτος που σέβεται την ετερότητα.
Μία χώρα που διασώζεται ο κοινοτισμός , και όπου διενεργούνται συχνότατα δημοψηφίσματα και γενικές συνελεύσεις των κατοίκων κάθε κοινότητας – οι αποφάσεις των οποίων είναι δεσμευτικές - , είναι η Ελβετία. Θεμελιωτής του ελβετικού συστήματος κοινοτισμού και άμεσης δημοκρατίας υπήρξε ο Ι.Καποδίστριας. Οι δικοί μας θαυμαστές της Δύσης ,δεν βρήκαν τίποτε ελκυστικό στο ελβετικό παράδειγμα και γι’ αυτό προτίμησαν να δημιουργήσουν έναν ολιγαρχικό και τελικά αντιδημοκρατικό - φεουδαρχικό κοινοβουλευτισμό .
Ο Μάρξ σε επιστολή του προς τους Ρώσους οπαδούς του , Μιχαηλόφσκι και Βέρα Ζάσουλιτς , τους συμβουλεύει να ακολουθήσουν την ρώσικη παράδοση του κοινοτισμού , διότι αυτός θα είναι ο γρηγορότερος και ο ασφαλέστερος δρόμος για να φτάσουν στον σοσιαλισμό .Βέβαια οι επίγονοί του έκτισαν ένα ολοκληρωτικό κράτος , που ουσιαστικά διέλυσε , αντί να αξιοποιήσει την ρώσικη κοινοτική παράδοση , με τα γνωστά πλέον αποτελέσματα .
Στον ελληνικό χώρο υπάρχουν μαρτυρίες – μία από αυτές είναι του Κ.Καραβίδα- ότι γενικές συνελεύσεις των κατοίκων των κοινοτήτων διενεργούνταν τουλάχιστον μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα . Από τις αρχές του 16ου αιώνα δημιουργούνται κοινοτικές εταιρείες σε περιοχές όπως η Φιλιππούπολη , τα Μαδεμοχώρια, η Καλαρρύτη, το Συρράκο, η Χίος , οι Κυδωνιές . Στην Ύδρα , στις Σπέτσες και στα Ψαρά κάθε ναύτης είχε εταιρικό μερίδιο στο πλοίο ή στο φορτίο .Σε όλες τις κοινότητες διενεργούνταν εκλογές συνήθως δύο φορές τον χρόνο , του Αγίου Δημητρίου ή και του Αγίου Γεωργίου. Ένα πρόσθετο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι ελληνικές κοινότητες επειδή ζούσαν σε ένα εχθρικό κράτος , φυσικό ήταν να μην περιμένουν από αυτό, κανενός είδους βοήθεια ,επιχορήγηση ή επιδότηση .Αντίθετα αυτές δημιουργούσαν τον πλούτο, τον οποίο στην συνέχεια ,διένειμαν με δίκαιο τρόπο ,ενώ συγχρόνως εξασφάλιζαν την ανοχή της εχθρικής οθωμανικής εξουσίας με την καταβολή των φόρων και των «δοσιμάτων».
Η περίπτωση των κοινοτήτων των Αμπελακίων , συνιστά μια σύνθετη πραγματική «ουτοπία» , όπου έχουν εναρμονιστεί η οικονομική αποδοτικότητα με την αυτοδιαχείριση και την δίκαιη διανομή του πλούτου , που είχε παραχθεί. Όσοι αναζητούν ένα δρόμο πέρα από τον μονοθεϊσμό του χρήματος και των αγορών , αλλά και πέρα από το γραφειοκρατικό κράτος -Λεβιάθαν , δεν χρειάζεται να πάνε μακριά , ούτε να δημιουργήσουν εκ του μηδενός .Υπάρχει η ελληνική παράδοση του κοινοτισμού , από την οποία μπορούμε να προμηθευθούμε τα αναγκαία παραδείγματα.
Ας δούμε ορισμένα στοιχεία από τα Αμπελάκια , που μας τα μετέφεραν διάφοροι ιστορικοί ,όπως ο Κ.Παπαρρηγόπουλος : Προϊστάμενοι της κοινοτικής εταιρείας ήταν πέντε επιτροπές ( ανώτατη διοίκηση , διοίκηση, γεωργική , βιομηχανική ,ελεγκτική) , που εκλέγονταν από όλους τους κατοίκους πάνω από 25 ετών .Στις επιτροπές αυτές μπορεί να συμμετείχαν και οι φτωχότεροι , αν είχαν τις ικανότητες που απαιτούσε η θέσή τους .Κατά την έκφραση του Λένιν, στα Αμπελάκια, και η τελευταία μαγείρισσα μπορούσε να κυβερνά. Πριν την διανομή των ετήσιων κερδών , αφαιρούνταν το κόστος για την αγορά του σταριού για τους φτωχότερους εργάτες , τα δώρα στους πασάδες , τα έξοδα νοσοκομείων , βιβλιοθηκών , σχολείων , τυπογραφείων , οδών ,εκκλησιών ,τα λειτουργικά έξοδα και οι τόκοι. Τα κέρδη που έμεναν στο τέλος , διανέμονταν μεταξύ των εργατών που ήταν ιδιοκτήτες χωραφιών βαμβακιού και των εργατών που προσέφεραν μόνο την εργασία τους. Τελικός αρμόδιος για να αποφασίσει για τον τρόπο διανομής ήταν η γενική συνέλευση , που αποφάσιζε με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην δημιουργούνται δυσαρέσκειες. Έτσι δημιουργήθηκε μια στιβαρή κοινότητα αδελφών και συντρόφων , που δημιουργούσε αξίες , πλούτο και όχι ελλείμματα και διαφθορά όπως οι σημερινές δημοτικές εταιρείες . Επιτελούσε με αποτελεσματικότητα ρόλους κοινωνικής πρόνοιας και στήριξης της παιδείας. Η παρακμή της οφείλεται σε εξωγενείς λόγους : την χρεοκοπία του αυστριακού κράτους όπου υπήρχαν οι καταθέσεις της και οι επιθέσεις που δέχθηκε από τους Οθωμανούς.
Προφανώς η ορθοδοξία έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανατολική Ευρώπη , για την δημιουργία , αντί καπιταλισμού , των κοινοτήτων και του συνεργατισμού . Ο τρόπος που διοικείται το Άγιο Όρος είναι ένα παράδειγμα κοινοτισμού , καθώς η εξουσία εναλλάσσεται ανάμεσα στις διάφορες μονές.
Στην Δύση , από στοχαστές όπως ο Ταίνις - αλλά και άλλους – μάθαμε ότι οι κοινότητες υπήρξαν μια σταθερά του κοινωνικού βίου ,που συχνά αντιπαρατίθεται στην «κοινωνία».Σημαντική είναι η παρεμβολή του νιτσεϊκού – όπως ήταν και ο Ι. Δραγούμης- Γερμανοεβραίου αναρχικού Γ. Λαντάουερ στην σύνθεση ενός κοινοτικού παραδείγματος , που αξιοποιεί κάθε παρεμφερή προηγούμενη εμπειρία .Οι επιρροές του Νίτσε ,τόσο στον Λαντάουερ ,όσο και στον Δραγούμη αποδεικνύουν ότι η κριτική στον εργαλειακό ορθολογισμό και «στο πιο παγερό ,από τα παγερά τέρατα , το κράτος » δημιουργεί ένα πνευματικό χώρο ευνοϊκό για τον κοινοτισμό. Διέκρινε με σαφήνεια την αναρχία – που την φανταζόταν ως ομοσπονδία κοινοτήτων – , από την βία. Ο Λαντάουερ προσπάθησε να εφαρμόσει τον κοινοτισμό στην «Αναρχική Δημοκρατία» του Μονάχου το 1919 , στην οποία ήταν υπουργός Πολιτισμού με πρωθυπουργό τον επίσης νιτσεϊκό Κ.Άισνερ. Τελικά θα συλληφθεί από τον στρατό των σοσιαλδημοκρατών και θα εκτελεστεί στην φυλακή από ακροδεξιούς.
Μαθητής του υπήρξε , ο επίσης Γερμανοεβραίος φιλόσοφος Μάρτιν Μπούμπερ, που πίστευε ότι με την διάλυση των κοινοτήτων και των συνεταιρισμών μεγάλωσε το υπαρξιακό κενό και ο άνθρωπος αισθάνεται «ριγμένος » στον κόσμο. Η σκέψη του εμπνεύστηκε από την ρώσικη κοινοτική παράδοση , τον συνεργατισμό (το αρτέλ) και θεωρούσε ,όπως και ο Λαντάουερ , ότι δίχως την επαναστατική βία οι κοινοτικές σχέσεις μπορούν να αντικαταστήσουν σταδιακά τις κρατικές , διότι το κράτος όπως και η κοινότητα είναι κυρίως σχέσεις. Θεωρείται από τους εμπνευστές των κιμπούντζ στο Ισραήλ.
Συνηθίσαμε στην χώρα μας να θεωρούμε ως δημοκρατία , κόμματα που δεν δεσμεύονται από τις εξαγγελίες και τα προγράμματα τους , πελατειακές σχέσεις που εξαγοράζουν την ψήφο και την συναίνεση των πολιτών , διεφθαρμένους και χαμηλού επιπέδου πολιτικούς। Αντίθετα με αυτά , δημοκρατία είναι , ο κοινοτισμός , οι γενικές συνελεύσεις των πολιτών ,τα συχνά δημοψηφίσματα , η κλήρωση ορισμένων αξιωμάτων , οι συνεργατικές εταιρείες που δημιουργούν πλούτο και όχι διαφθορά, κρατικά ελλείμματα και εξάρτηση από το διεθνές κεφάλαιο. Πρόκειται για ένα ρεαλιστικό και πραγματοποιήσιμο όραμα , όπως αποδεικνύεται από την ελληνική και την παγκόσμια ιστορία .Μπορεί να συναντάται με τις επιθυμίες , ή τις ουτοπίες φλογερών ή ρομαντικών στοχαστών , αλλά δεν είναι προϊόν τους .Ο κοινοτισμός , ο συνεργατισμός , η άμεση δημοκρατία , δημιουργήματα της ανάγκης , υπήρξαν πριν από αυτούς . Θα υπάρξουν και μετά από αυτούς.


Κοινοτισμός- Η ελληνική εκδοχή

Του Μελέτη Η. Μελετόπουλου

Ο τίτλος του άρθρου υπονοεί την διεθνή αλλά και διαχρονική παρουσία των κοινοτικών ιδεών. Πράγματι,υπό διάφορες μορφές,οι κοινοτικές ιδέες εμφανίσθηκαν σε διάφορα σημεία του ορίζοντα,υπό ποικίλες μορφές,και παραδόξως σήμερα χαίρουν μεγάλης δημοσιότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Amitai Etzioni(το κυριώτερο έργο του οποίου είναι The Spirit of Community: the Reinvention of American Society, Simon & Schuster, 1993, New York) δίδαξε ως καθηγητής Κοινωνιολογίας στο κραταιό Columbia,στο George Washington,όπως και στο Harvard Business School, και μάλιστα διετέλεσε Senior Advisor του Λευκού Οίκου για θέματα εσωτερικής πολιτικής.Οι κοινοτικές του ιδέες έχουν φιλελεύθερο χαρακτήρα,ενώ προσπαθεί να αντισταθμίσει τα ατομικά δικαιώματα με τα συμφέροντα της κοινότητας.Θεωρεί επίσης ότι οι άνθρωποι προσδιορίζονται σε σημαντικό βαθμό από την κουλτούρα και τις αξίες της κοινότητας στην οποία ανήκουν. Επίσης κοινοτικά στοιχεία εμπεριέχουν ορισμένες πτυχές της σύγχρονης οικολογικής σκέψης(π.χ. το κλασσικό έργο του Edouard Goldsmith Small is beautifull ).

Ο κοινοτισμός ως θεωρητικό-ιδεολογικό ρεύμα προέκυψε βεβαίως από το κλασσικό έργο του κορυφαίου Γερμανού Ferdinand Tonnies Gemeinschaft und Gesellschaft(1887).Ο Tonnies(1855-1936) αντιδιέστειλε τους δύο θεμελιώδεις κοινωνιολογικούς τύπους της προβιομηχανικής κοινότητας(Gemeinschaft) και της αστικής κοινωνίας(Gesellschaft).Η πρώτη βασίζεται σε δεσμούς αίματος και συγγένειας,ενώ η δεύτερη σε κοινά συμφέροντα.Στην πρώτη προέχει το εμείς και στην δεύτερη το εγώ.Στην πρώτη οι άνθρωποι είναι ενωμένοι παρ’όλα όσα τους χωρίζουν,στην δεύτερη είναι χωρισμένοι παρ’όλα όσα τους ενώνουν.Στην ουσία πρόκειται για μία ευθεία αμφισβήτηση των πρωτείων και της ηθικής αξίας του καπιταλισμού.

Η θεωρία του Tonnies συνδέθηκε με την εμφάνιση πρωτοσοσιαλιστικών,αντικαπιταλιστικών και ρομαντικών πολιτικών κινήσεων.΄Αλλωστε ο ίδιος ο Tonnies ήταν μέλος του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος,μαχόμενος αντιναζιστής και μάλιστα καθαιρέθηκε από την προεδρία της Γερμανικής Κοινωνιολογικής Εταιρείας από τον Hitler.

Εισηγητής του Tonnies στην Ελλάδα σε καθαρά θεωρητικό επίπεδο υπήρξε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος(1902-1986),στο πληθωρικό και εξαιρετικά σημαντικό μεσοπολεμικό κοινωνιολογικό του έργο και στην διδασκαλία του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών(1929-36).

Σε επίπεδο πολιτικού οράματος,η κοινότητα εμφανίζεται στην νεοελληνική πολιτική σκέψη λιγώτερο ως απότοκος της διεθνούς συζήτησης περί Gemeischaft και περισσότερο ως απόρροια της ιδιότυπης Ελληνικής εμπειρίας της Εκκλησίας του Δήμου και των κοινοτήτων της Τουρκοκρατίας.Η κοινότητα,υπ’αυτήν την έννοια,λειτουργεί ως πρότυπο και βασικό κύτταρο πολιτειακής οργάνωσης στην πρώιμη πολιτική σκέψη του Ίωνος Δραγούμη(1878-1920), σε μία πιο ρομαντική,προβιομηχανική διάσταση.Ο Δραγούμης μάλιστα, ως νεαρός διπλωματικός υπάλληλος στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία, γνώρισε στην πράξη την λειτουργία των κοινοτικών θεσμών(που στην ελεύθερη Ελλάδα είχαν ήδη παρακμάσει λόγω της εγκαθίδρυσης συγκεντρωτικών κρατικών μηχανισμών).Ο Δραγούμης πρότεινε την συγκρότηση μείζονος Ελληνικού Οργανισμού με ομοσπονδιακό χαρακτήρα,στην βάση των απανταχού Ελληνικών κοινοτήτων.

Στην πιό ολοκληρωμένη προσπάθεια διαμόρφωσης κοινοτικής πολιτικής πρότασης επιδόθηκε ο Κωνσταντίνος Καραβίδας(1890-1973),έχοντας ως πηγή έμπνευσης όχι μόνον και όχι τόσο τον Tonnies,όσο κυρίως την αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία και τις κοινότητες της Τουρκοκρατίας,τις οποίες θεωρεί μετεξέλιξη του αρχαίου άστεως υπό διαφορετικές συνθήκες. Ο Καραβίδας θεωρεί κλειδί την έννοια της κοινότητας(την οποία ταυτίζει με την άμεση δημοκρατία) για την ερμηνεία ολόκληρης της Ελληνικής Ιστορίας.Την ερμηνεύει ως κοινωνικο-οικονομικό μοντέλο αντίστοιχο προς την ιδιομορφία (και την πενία) του εδάφους,που καθιστά αναγκαία την υπέρβαση του ατομικισμού και του ανταγωνισμού,απαγορευτική την συσσώρευση ιδιωτικού πλούτου(που οδηγεί αναπόφευκτα στον ταξικό ανταγωνισμό και στον εμφύλιο πόλεμο) και υποχρεωτική την συνέργια,την αλληλεγγύη και τις οικονομίες κλίμακας.Το κοινοτικό μοντέλο εξασφάλισε εξάλλου στον Ελληνισμό τεράστια ευελιξία,συγκριτικά πλεονεκτήματα και ανταγωνιστικότητα στην παγκόσμια οικονομία,καθώς και δυνατότητα γεωγραφικής επέκτασης σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.Στα πρώιμα έργα του ο Καραβίδας κηρύσσει επαναστατική διαδικασία ανατροπής του αστικού κράτους και υποκατάστασής του από κοινοτική συνομοσπονδία,ενώ στα ώριμα έργα του(μετά το 1930) επιχειρεί να συμφιλιώσει τον κοινοτισμό με το παγκόσμιο καπιταλιστικό πλαίσιο.

Ο Καραβίδας ανέλυσε ολοκληρωμένα όχι μόνον τον κοινοτικό τρόπο παραγωγής,αλλά και τον κοινοτικό τύπο εξουσίας,που είναι πρωτογενής,άμεσος,ανακλητός,αναδεικνύεται με αποκλειστικό κριτήριο την προσφορά και είναι υπόλογος στο κοινοτικό σώμα.

Ο Καραβίδας,αν και σπούδασε νομικά,ήταν γνώστης της γεωπολιτικής και της γεω-οικονομίας,τις οποίες ενσωμάτωσε στην μεθοδολογία του.Επίσης υπήρξε σπουδαίος κοινωνικός ανθρωπολόγος και στα Αγροτικά του (1931) αποτύπωσε έξοχα τις κοινωνικές δομές στα Βαλκάνια των αρχών του προηγούμενου αιώνα.Επίσης διαπίστωσε ότι η βασική δομή της Ελληνικής κοινωνίας είναι μικροαστική και το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού βιοπορίζεται κινούμενο ταυτόχρονα στον πρωτογενή,δευτερογενή και τριτογενή τομέα της παραγωγής.Τα βασικά του έργα είναι τα Σοσιαλισμός και Κοινοτισμός,Αθήνα 1930,Αγροτικά:μελέτη συγκριτική,Αθήνα 1931,Η Κοινοτική Πολιτεία,Αθήνα 1935,Τα κοινοτικά δίκαια εις την βάσιν του κράτους,Αθήνα 1939 κ.ά. Ενώ στην εποχή του ο Καραβίδας αγνοήθηκε,μετά την Μεταπολίτευση το έργο του αναγνωρίσθηκε,τα συγγράμματά του επανεκδόθηκαν(πρόεδρος της επιτροπής επανεκδόσεως έργων Κωνσταντίνου Καραβίδα το 1975 ήταν ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος) και πλήθος βιβλίων και άρθρων γράφηκαν για τις ιδέες του και την προσωπικότητά του(αναλυτική βιογραφία και κριτική παρουσίαση του έργου του υπάρχει στην ανέκδοτη δεύτερη διδακτορική μου διατριβή με τίτλο:ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΙΔΕΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ,το έργο του Κωνσταντίνου Καραβίδα και οι συγγενείς προσεγγίσεις,που υποστηρίχθηκε στην Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 2003 και πρόκειται να εκδοθεί προσεχώς από τις εκδόσεις Παπαζήση).

Συνοδοιπόρος και στενός συνεργάτης του Καραβίδα υπήρξε ο Ντίνος Μαλούχος(1895-1928),ο οποίος σπούδασε γεωπόνος στην Ιταλία,όπου και μυήθηκε στον μαρξισμό.Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα γνώρισε τον Καραβίδα και προσχώρησε στην κοινοτική φιλοσοφία.Μάλιστα εξέδωσε την εβδομαδιαία επιθεώρηση ΚΟΙΝΟΤΗΣ(1922-1924), όπου ο ίδιος ο Μαλούχος,ό Καραβίδας και μία ομάδα συνεργατών τους διεκδίκησαν δυναμικά θέση στο αναδιαμορφούμενο πολιτικό σκηνικό που ακολούθησε την Μικρασιατική Καταστροφή,επιδιώκοντας να στρέψουν την Επανάσταση Γονατά-Πλαστήρα προς την κοινοτική κατεύθυνση,αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Τον θεσμό των κοινοτήτων ανέδειξε, μέσα από τις μελέτες του και κυρίως το πολύ σημαντικό έργο του ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ(Αθήνα 1934,επανέκδοση από τις εκδόσεις Λιβάνη το 1986), ο μεσοπολεμικός κοινωνιολόγος Δημοσθένης Δανιηλίδης(1889-1972),που γεννήθηκε στην Καπαδοκία και σπούδασε στην Γερμανία(βλ. ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ,εκδόσεις Παπαζήση,τεύχος 1,1988,αφιέρωμα στον Δανιηλίδη από τον γράφοντα).

Η εφαρμογή των κοινοτικών ιδεών (ουσιαστικά της άμεσης δημοκρατίας σε σύγχρονο πλαίσιο και μίας συμμετοχικής οικονομικής οργάνωσης λαϊκής βάσης) ήταν επόμενο να προσκρούσει αφ’ενός στην πελατειακή λογική του νεοελληνικού πολιτικού συστήματος.αφ’ετέρου στην συγκεντρωτική λογική της μαρξιστικής αριστεράς.Τις ιδέες του Καραβίδα και των συνοδοιπόρων του ασπάσθηκαν επομένως σε ατομικό επίπεδο διανοούμενοι και μεμονωμένοι πολιτικοί όλων των χώρων,ενώ το έργο του προκάλεσε το επιστημονικό ενδιαφέρον πνευματικών προσωπικοτήτων όπως ο αείμνηστος ιστορικός του δικαίου Νικόλαος Πανταζόπουλος,που διετέλεσε πρόεδρος της Εταιρείας Κοινοτικών Μελετών Κωνσταντίνος Καραβίδας,ο διάδοχός του στην προεδρία Κώστας Βεργόπουλος,ο Γ.Κοντογεώργης,ο Νίκος Μουζέλης κ.ά. Συνεπής μαθητής,φίλος και ιδεολογικός διάδοχος του Καραβίδα υπήρξε ο κοινωνιολόγος και συγγραφέας μίας πολύτομης Ιστορίας της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Δημήτριος Τσάκωνας(1921-2004).Ο Τσάκωνας,διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Insbourg και μεταγενέστερα καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βόννης και στο Πάντειο,είχε την ατυχή έμπνευση να γίνει υπουργός Πολιτισμού της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών,πιστεύοντας ότι επρόκειτο γιά επανάσταση τύπου 1909,που θα αναδιαμόρφωνε εκ βάθρων την Ελληνική κοινωνία. Θεώρησε ότι θα μπορούσε να εγκαθιδρύσει κοινοτικούς θεσμούς εκ των άνω,οδηγώντας την Ελληνική κοινωνία σε μία κοινωνικοπολιτική και κυρίως ηθική αναγέννηση.Εγχείρημα που αποδείχθηκε ατελέσφορο,στοίχισε στον Τσάκωνα την ακαδημαϊκή σταδιοδρομία του και στέρησε την Ελληνική νεολαία από έναν σπουδαίο δάσκαλο.

Οι ιδέες του Καραβίδα ερμηνεύθηκαν με ποικίλους τρόπους:άλλοι τις συνέδεσαν με τριτοδρομικές και σοσιαλιστικές κατευθύνσεις,άλλοι με κοινοβιακές και χριστιανικές,άλλοι πιο πρόσφατα με οικολογικές.Ο (οικογενειακός φίλος του Καραβίδα) Ρένος Αποστολίδης έδωσε μία καθαρά αναρχική,πάντως πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα,ερμηνεία του καραβιδικού κοινοτισμού.Συγγράφηκαν διδακτορικές διατριβές,πραγματοποιήθηκαν επιστημονικά συνέδρια,έγιναν αφιερώματα περιοδικών.Επισημαίνω το αφιέρωμα της επιστημονικής επιθεώρησης ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ στον Καραβίδα(εκδόσεις Παπαζήση,τεύχος 16,Φθινόπωρο 1992) και το κείμενό μου στο περιοδικό ΑΡΔΗΝ(τεύχος 44) για τον άγνωστο συνεργάτη του Καραβίδα,τον Ντίνο Μαλούχο.

Και η συζήτηση συνεχίζεται με αμείωτο ενδιαφέρον.,ιδίως επειδή ο «μισός αιώνας παράτασης» που έδωσε κατά δήλωσή του ο John Meynard Keynes στον καπιταλισμό φαίνεται ότι εξαντλείται και αναζητούνται νέα μοντέλα,όπως πάντα μέσα στην απέραντη ανθρώπινη εμπειρία.Ως γνωστόν,παρθενογένεση στον χώρο των ιδεών δεν υφίσταται.

*Διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης

Ο Σωτήρης Γουνελάς για το Πρόσωπο (από το ΑΝΤΙΦΩΝΟ)

Πρέπει να ομολογήσω ότι έφυγα από την συνάντηση του Αρμού εξαιρετικά προβληματισμένος. Είχα την αίσθηση ότι οι ομιλητές αλλά και το μεγαλύτερο μέρος του κοινού συζητούσαν για ζητήματα εξαιρετικά λεπτά, κρίσιμα και μη εννοιολογικά, με την ευκολία που συζητάς για πολύ πεζά και συνήθη θέματα. Ποιός μας λέει ότι μπορεί να γίνει συζήτηση για το Πρόσωπο με τέτοιο τρόπο; Το Πρόσωπο είναι μια κατάσταση που μόνο με αποφατισμό προσεγγίζεται. Και αν γίνεται λόγος μέσα στην πατερική θεολογία για το Πρόσωπο, υπάρχουν οι προϋποθέσεις αυτής ακριβώς της θεολογίας, δηλαδή μια κατάσταση βαθιάς και αληθινής βίωσης του εκκλησιαστικού μυστηρίου και της Πίστης. Κανένας Πατέρας της Εκκλησίας δεν θα δεχόταν τέτοια συζήτηση. Γιατί απλούστατα αυτή που έλαβε χώρα, έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας εννοιολογικής και διανοητικής προσέγγισης. Είναι πιο πολύ φιλοσοφική παρά θεολογική προσέγγιση.
Θα πείτε: και γιατί να μη γίνει φιλοσοφική προσέγγιση; Για να μη συγχέονται όλοι με όλα. Υποθέτω ότι ισχύει αυτό που είπε ο κ. Ζιάκας αλλά νομίζω και ο κ. Γερούκαλης, ότι αναζητούμε ένα άλλο πρότυπο, για να βγούμε από την κρίση του πολιτισμού της Νεωτερικότητας, οπότε καταφεύγουμε στο Πρόσωπο. Όμως, για να φτάσουμε εκεί, πρέπει να ζήσουμε εκκλησιαστικά, να βιώσουμε το μυστήριο για να κοινωνήσουμε του Προσώπου. Γιατί το Πρόσωπο είναι κατάσταση, δεν είναι έννοια. Μπορεί να χρησιμοποιούμε τη λογική μας για να εντοπίσουμε και να διευκρινήσουμε θεολογικά ζητήματα και προβλήματα, ή ακόμα να διαλεχτούμε με άλλους, αλλά το βαθύτερο μυστήριο της ύπαρξης-Θείας και ανθρώπινης- δεν μπορούμε να το λογοκρατούμε, να το αναλύουμε και να το διαλύουμε, όπως ο οποιοσδήποτε ρασιοναλιστής. Η λογική μας, ώς όργανο, δεν αρμόζει στην κατανόηση ή διερεύνηση τέτοιων ζητημάτων. Εδώ χρειάζεται αποκαλυπτικός λόγος και θεολογικό χάρισμα. Χρειάζεται εμβάθυνση στην θεανθρώπινη πραγματικότητα, και αυτή η εμβάθυνση δεν γίνεται με αναλύσεις. Διέκρινα, πρέπει να πω, στον λόγο του φίλου π. Νικόλαου κάποια τάση για ενασχόληση με την ανθρωπολογία, θέμα που φαίνεται να ανακινεί και ο Στ. Ράμφος μαζί με τα άλλα δυτικογενή που ανακινεί. Και ενώ ο Νικόλαος καταφέρεται γενναία εναντίον των θέσεων εκείνου-στο βιβλίο που εκδόθηκε πρόσφατα και αλλού- στην ομιλία του στον Αρμό, έδωσε δείγματα φιλοδυτικής διάθεσης, μίλησε μάλιστα για ενα είδος εξέλιξης της ορθόδοξης θεολογικής σκέψης στη Δύση! Αυτή η εξέλιξη σε ακαδημαϊκή βάση θα γίνει; Εκτός Εκκλησίας και θείας λατρείας, εκτός ορθόδοξης εκκλησιαστικής κοινωνίας; Σε πανεπιστήμια και εντευκτήρια θα γίνει; Εν μέσω Οικονομίας της Αγοράς και ιλιγγιώδους τεχνολογικής ανάπτυξης; Με την δυτικογενή αναλυτική σκέψη θα γίνει;
Σχετικά με το ανθρωπολογικό ζήτημα (αν όχι και το οντολογικό) ας μου επιτραπεί να παραθέσω απόσπασμα από βιβλιοπαρουσίαση του Παν.Ταμβάκη στο βιβλίο μου Αντίλογος στον Στέλιο Ράμφο (Καστανιώτης 2001), στο οποίο τίθεται το ζήτημα με τον ακόλουθο τρόπο:
«Πως είναι δυνατόν, όπως ο ίδιος ισχυρίζεται, μια παράδοση να έχει μεν θεολογία του προσώπου, αλλά να μην έχει οντολογία και ανθρωπολογία του προσώπου, τη στιγμή μάλιστα που στην παράδοση αυτή το όντως ον είναι ο Ων και ταυτίζεται με το πρόσωπο και όχι με την ουσία του Θεού, καθώς επίσης και σημείο αναφοράς για το πρόσωπο του ανθρώπου είναι το ένα και κοινό Θεού και ανθρώπου πρόσωπο του Χριστού;» (Σύναξη, τ.79, Ιουλ-Σεπτ.2001, σ.125). Το απόσπασμα αρκεί, όχι μόνο να απαντήσει στα της ανθρωπολογίας, αλλά και στα του Προσώπου ειδικά με την τελευταία φράση. Γιατί, αφού δεν νοείται συζήτηση περί προσώπου χωρίς Ενανθρώπηση, εξυπακούεται ταυτόχρονα, ότι χωρίς Πίστη και εμπιστοσύνη στο Πρόσωπο του Χριστού και χωρίς μετοχή στα μυστήρια δεν προσεγγίζεται και δεν κατανοείται ο,τιδήποτε αφορά το πρόσωπο με μικρό και με κεφαλαίο πί.
Το πρόβλημα που θέτω, και το θέτω επανειλημμένα σε βιβλία και κείμενα, είναι ότι εάν δεν ενεργοποιηθεί ο άνθρωπος της πίστης, της Εκκλησίας, της Θεολογίας σε προοπτική ανακαίνισης, δεν πρόκειται να πλησιάσουμε γνωστικά ή διανοητικά το μυστήριο του ανθρώπου, του προσώπου, της θεανθρωπίας και της ζωής. Αυτό είναι το ζήτημα. Οι αντιπαλότητες που αναπτύχθηκαν μεταξύ Ανατολής και Δύσης, με το πρώτο και το δεύτερο σχίσμα (Προτεσταντισμός) δεν αίρονται με συλλογισμούς, και γνωσιομανία, τη στιγμή μάλιστα που ανέπτυξαν έναν πολιτισμό ατομοκεντρικό, που έβαλε στο κέντρο της ζωής του, την Επιστήμη, την Οικονομία και την Τεχνολογία. Ούτε υπάρχουν λύσεις σε επίπεδο κοινωνίας, γιατί οι κοινωνίες αυτές είναι μαζικές κοινωνίες, αγνοούν την ιδιαιτερότητα (ξαναλέω και το μυστήριο του προσώπου), αγνοούν την ιερότητα της ζωής, γι’ αυτό άλλωστε οι διανθρώπινες σχέσεις και οι ετεροφυλόφιλες, περνούν ραγδαία σε αδυναμία σχέσης με το άλλο φύλο, σε απομόνωση, αποξένωση και μοναξιά, με αποτέλεσμα να διογκώνεται η καταφυγή σε διάφορες ουσίες, ή κάθε είδους κατάχρηση και να επελαύνει μια νέα βαρβαρότητα πολύ πιο ύπουλη και στυγνή από την παλαιά.
Η κατάσταση αυτή δεν συνειδητοποιείται εύκολα, γιατί οι άνθρωποι ειδικά εκεί στη Δύση (πράγμα που ήδη άρχισε και εδώ και σε άλλες περιοχές εκτός Δύσης), έχουν αποθεώσει το Χρήμα και την Εργασία, έχουν βυθιστεί σε ένα αθεράπευτα υλιστικό και μηδενιστικό πολιτισμό, που ελάχιστα περιθώρια δίνει στον άνθρωπο, να βγεί απο τη σύγχυση και να ανανήψει. Από την άλλη η τεχνολογία, προωθώντας διαρκώς διάφορα καινούρια προϊόντα, πλημμυρίζει την αγορά με εντυπωσιακές συσκευές που ασκούν έλξη στον μεταφυσικά αδιάφορο ή νεκρό άνθρωπο, εδραιώνοντας και ανανεώνοντας ταυτόχρονα την αγοραστική κίνηση, αφού, εξάλλου, χωρίς κατανάλωση, ο κόσμος αυτός δεν έχει ούτε ένα μήνα ζωή!
Στην Ελλάδα, ωστόσο, θα μπορούσε να πει κανείς ότι είμαστε πιό κοντά στις λύσεις αν θελήσουμε να σκύψουμε πάνω στην χριστιανική παράδοση και την Αλήθεια της, διαβάζοντας ταυτόχρονα τον αρχαιοελληνικό λόγο, όχι με βάση τη ratio αλλά μια θεώρηση (και μια πράξη), που απορρέει μέσα από την ίδια τη ζωή σε αυτόν τον τόπο και προπαντός από το φώς και τη διαφάνεια. Παρά τον ατομοκεντρισμό τους οι Έλληνες δεν είναι η κλειστή μονάδα του Λαϊμπνιτς (ή δεν είναι ακόμη). Προλαβαίνουμε ( σε προσωπικό επίπεδο) να αναστρέψουμε το ρεύμα.
Με ευχαριστίες
Σωτήρης Γουνελάς*

*Ο Σωτήρης Γουνελάς γεννήθηκε το 1949 στην Αθήνα. Παρακολούθησε στο Παρίσι μαθήματα γαλλικής και ελληνικής φιλολογίας (1970-1976), αλλά προσανατολίστηκε γρήγορα σ’ έναν φιλοσοφικότερο δρόμο μελέτης και συγγραφής. Μετά από μια «θητεία» στον Πλάτωνα, ανταμώνει με την ορθόδοξη παράδοση και προσπαθεί να συνδυάσει ποίηση, φιλοσοφία και θεολογία με ότι πνευματικότερο υπάρχει σ’ αυτήν. Για μεγάλο χρονικό διάστημα (1986-1997) υπήρξε υπεύθυνος εκδόσεως του περιοδικού Σύναξη. Συγγραφέας , ποιητής και δοκιμιογράφος έχει γράψει βιβλία για τον Ταρκόφσκυ , για την κριτική της Επιστήμης , για τον Γ.Σαραντάρη.Ανάμεσα στα βιβλία του σημειώνω:Η κρίση του πολιτισμού Κρίση του ανθρώπου - απώλεια του νοήματος ,Όψεις του παγκόσμιου και του ελληνικού γίγνεσθαι ,Αντίλογος στον Στέλιο Ράμφο ,Ο αντιχριστιανισμός ,Ποιητική τετραλογία Άσμα πρώτο "Όραση του κόσμου η φωνή πατρίδας". Άσμα δεύτερο "Η κόρη".