Ένα αποτυχημένο έργο του Κ.Σμίτ- η παρερμηνεία και η αντιστροφή των πολιτικών εννοιών, η εξύμνηση των ολοκληρωτισμών
Παρότι μπορεί να μην συμφωνούσαμε με τα συμπεράσματα του Κ.Σμίτ, κατά κανόνα θαυμάζαμε το ύφος του και την αναλυτική του σκέψη.
Στο παρόν παρασύρεται από τον αντικοινοβουλευτισμό του σε βεβιασμένες και άστοχες κρίσεις. Επιχειρεί να διαρρήξει την σχέση ανάμεσα στον φιλελευθερισμό και την κοινοβουλευτική δημοκρατία ενώ είναι πνευματικά μεγέθη.αλληλοτροφοδοτούμενα. Δεν μπορεί να υπάρχει δημοκρατία χωρίς ελεύθερες εκλογές, χωρίς ελεύθερα κόμματα, χωρίς ελευθερία του τύπου και των ιδεών.
Βιαστική είναι η περιδιάβαση του στον μαρξισμό-λενινισμό. Δεν γνωρίζει ή αποφεύγει να αναφερθεί στην εξέλιξη του μαρξισμού και πως αντιλαμβάνεται την δικτατορία του προλεταριάτου, δεν αναφέρεται διόλου στην κριτική της Ρόζας Λούξεμπουργκ στον λενινιστικό συγκεντρωτισμό, αλλά και δεν παρακολουθεί καθόλου την γένεση του ολοκληρωτισμού στον Λένιν, στον Τρότσκι και στο Στάλιν. Οι ενστάνσεις του είναι ότι προτιμά έναν ανορθολογικό ρεύμα όπως αυτό του Σορέλ που μυθοποιεί την βία και την γενική απεργία.
Το έργο κυκλοφόρησε το 1926 και εξακολούθησε να κυκλοφορεί τις επόμενες δεκαετίες σε διάφορες γλώσσες. Σε κανένα δεν υπάρχει ένα ψείγμα αυτοκριτικής, πουθενά δεν αναλύει τα αποτελέσματα που είχαν για τον άνθρωπο, την Ευρώπη, τον κόσμο, η κυριαρχία του ναζισμού και του φασισμού όσο και του σοβιετικού ολοκληρωτισμού. Μάλιστα δεν βρήκε λόγο να διορθώσει την υπεράσπισή τους. Θεωρεί ότι η δημοκρατία αποτυπώνεται όχι στις εκλογές αλλά στις κομματικά διατεταγμένες συγκεντρώσεις όπου το πλήθος παραληρεί ή επευφημεί με τον φόβο του αστυνομικού και του στρατόπεδου συγκέντρωσης τον φύρερ ή τον πρώτο εργάτη-πρώτο αγρότη, ή τον πατερούλη.
Γράφει: "Η κρίση του σύγχρονου κράτους προκύπτει απο το γεγονός ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να πραγματώσει μια μαζική δημοκρατία, μια δημοκρατία της ανθρωπότητας ούτε καν ένα δημοκρατικό κράτος. Ο μπολσεβικισμός και ο φασισμός αντιθέτως, είναι όπως όλες οι δικτατορίες σίγουρα αντιφιλεύθεροι, αλλά όχι κατ' ανάγκη αντιδημοκρατικοί. Στην ιστορία της δημοκρατίας υπήρξαν πολυάριθμες δικτατορίες, καισαρισμοί και άλλες πιο εντυπωσιακές μορφές οι οποίες επιχείρησαν να δημιουργήσουν ομοιογένεια και να διαμορφώσουν τη βούληση του λαού με μεθόδους που δεν ήταν σύμφωνες με τη φιλελεύθερη παράδοση του προηγούμενου αιώνα. Αυτή η προσπάθεια αντιστρατεύεται την αντιδημοκρατική αντίληψη, που προέκυψε από τον συνδυασμό φιλελεύθερων αρχών του 19ου αιώνα, σύμφωνα με την οποία ο λαός μπορεί να εκφράσει τη βούληση του μόνο όταν κάθε πολίτης ψηφίζει με τη μεγαλύτερη δυνατή μυστικότητα και πλήρη απομόνωση, δηλαδή χωρίς να εγκαταλείπει τη σφαίρα του ιδιωτικού και του ανεύθυνου υπό "προστατευτικές ρυθμίσεις" και "απαρατήρητα" όπως προέβλεπε ο εκλογικός νόμος του Ράιχ στη Γερμανία"(σελ.134,135).
Στη συνέχεια αποτυπώνει τον θαυμασμό του προς τους αντιφιλελεύθερους ολοκληρωτισμούς με σαφή τρόπο:
"Η λαϊκή βούληση μπορεί να εκφραστεί εξίσου καλά ίσως και καλύτερα μέσω της επευφημία, μέσω ενός πράγματος αυτονόητου, μιας παρουσίας αδιαμφισβήτητης, παρά μέσω του στατιστικού μηχανισμού που έχει κατασκευαστεί με τόση σχολαστικότητα τα τελευταία πενήντα χρόνια. Όσο ισχυρότερο είναι το δημοκρατικό αίσθημα, τόσο πιο σαφής είναι η συνείδηση ότι η δημοκρατία δεν είναι ένα σύστημα καταγραφής μυστικών ψηφοδελτίων. Μπροστά σε μια δημοκρατία που είναι άμεση, όχι μόνο με τεχνική έννοια αλλά και ζωτική, το κοινοβούλιο εμφανίζεται ως μια τεχνική μηχανή , προϊόν της φιλελεύθερης λογικής, ενώ οι δικτατορικές και καισαρικές μέθοδοι όχι μόνο μπορούν να παράγουν επευφημία εκ μέρους του λαού, αλλά μπορούν και να αποτέλεσουν άμεση έκφραση της δημοκρατικής ουσίας και ισχύος. Ακόμη κι αν ο μπολσεβικισμός κατασταλεί και ο φασισμός κρατηθεί υπό έλεγχο, η κρίση του σύγχρονου κοινοβουλευτισμού δεν θα έχει ξεπεραστεί. Διότι δεν εμφανίστηκε ως αποτέλεσμα της εμφάνισης αυτών των δυο. αντιπάλων, προϋπήρχε και θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά από αυτούς... Βαθύτερα, είναι η αναπόφευκτη αντίφαση του φιλελεύθερου ατομικισμού και της δημοκρατικής ομοιογένειας"(σελ.135,136).
Η δημοκρατία δεν προυποθέτει την ομοιογένεια αλλά τον πλουραλισμό, ώστε ο σεβασμός του ατόμου και του πολίτη είναι αναπόσπαστα στοιχεία.
Ο Σμίτ δεν έμαθε τίποτε από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, από τις δίκες της Μόσχας και τα γκούλαγκ. Προφανώς οι σκέψεις του δεν έχουν σχέση με την λογική ανάλυση. Σε αντίθεση με ότι υποστηρίζει η δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον κοινοβουλευτισμό και τις ελεύθερες εκλογές.
Με οργουελιανό τρόπο αντιστρέφει τις έννοιες. Έτσι υποστηρίζει η δημοκρατία χρειάζεται όχι την πολυφωνία και την ανοχή προς τον άλλο αλλά την ομοιογένεια και "όταν χρειάζεται τον αποκλεισμό ή ακόμη και την εξάλειψη της ετερογένειας"(σελ.124).
Σε αυτό το πλαίσιο βρίσκει στην κεμαλική Τουρκία το πρότυπο που αναζητεί: "για να κατανοηθεί αυτή η αρχή, αρκεί να αναφερθούν δυο παραδείγματα σύγχρονης δημοκρατίας: η σύγχρονη Τουρκία, με τον ριζικό εκτοπισμό των Ελλήνων και την αμείλικτη τουρκική εθνικοποίηση της χώρας, και η Κοινοπολιτεία της Αυστραλίας, η οποία περιορίζει την είσοδο των ανεπιθύμητων μέσω των μεταναστευτικών της νόμων και όπως και άλλες επικράτειες, δέχεται μόνο μετανάστες που ανταποκρίνονται στην έννοια του "κατάλληλου τύπου εποίκου". Μια δημοκρατία επιδεικνύει την πολιτική της ισχύ όταν γνωρίζει πως να απορρίπτει ή να κρατά σε απόσταση το ξένο και το ανόμοιο που απειλεί την ομοιγένεια της"(σελ.125).
