Ένα σημαντικό έργο
Ο συγγραφέας είναι βαθύς γνώστης του ελληνικού και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος αφού προέρχεται από αυτό. Αποτελεί εκ των ένδον απάντηση σε έργα όπως αυτά του Κ.Καρπόζηλου και του Μ.Χαραλαμπίδη τα οποία εγνώρισαν μεγάλη προβολή ακόμη και από τον μη αριστερό τύπο αλλά διακρίνονται από μια αγιολογική ερμηνεία του κομμουνιστικού κινήματος. Μαζί με τον συγγραφέα θα πρέπει να το αποδώσουμε την αιτία στον "μαρξισμό του Αλτουσέρ που διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τις νεοκομμουνιστικές αντιλήψεις πολλών διανοούμενων στη χώρα μας στα χρόνια στα χρόνια της μεταπολίτευσης"(σελ.113).
Ο Λαμπάτος ξεκινά με την κριτική στο βιβλίο του Κ.Καρπόζηλου "Ελληνικός κομμουνισμός.Μια διεθνική ιστορία (1912-1974"(Αντίποδες 1924). Τρείς είναι οι βασικές ελλείψεις του εν λόγω βιβλίου . Πρώτα δεν εξετάζει το Μακεδονικό που ήταν η αιτία να διαγραφούν τέσσαρις γραμματείς του κόμματος:ο Γιάννης Κορδάτος, ο Θωμάς Αποστολίδης, ο Σεραφείμ Μάξιμος και ο Παντελής Πουλιόπουλος. Από αυτούς ο Αποστολίδης και ο Πουλιόπουλος θα εκτελεστούν από τους Γερμανούς και τους Ιταλούς αντίστοιχα. Επίσης ήταν η αιτία να διωχθεί και να περιοριστεί σε χαμηλά εκλογικά ποσοστά. Δεύτερο δεν εξετάζει τους δεσμούς που διαμορφωσαν οι κομμουνιστές στα χρόνια της κατοχής ειδικά σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές. Τρίτον δεν εξετάζει τα γεγονότα του εμφυλίου σε τοπικό, εθνικό και διεθνικό επίπεδο. Λανθασμένα τοποθετεί την έναρξη του ελληνικού κομμουνισμού το 1912 μια εποχή που δεν ήταν γνωστό ούτε κατά όνομα. Καταλήγει ότι το έργο του Κ.Καρπόζηλου είναι "ένα ιδιότυπο πολιτικόδοκίμιο ενός εκπροσώπου της ακαδημα/ίκής ριζοσπαστικής αριστεράς που ευδοκιμεί σε πανεπιστήμια της Ευρώπης και των ΗΠΑ"(σελ.9,10).
Σύμφωνα με τον συγγραφέα είναι "παραμορφωτική η εικόνα που κυριαρχεί στο βιβλίο του Καρπόζηλου επικεντρωμένη στην αντίθεση της Φεντερασιόν στη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας"(σελ.20). Στο ίδιο διάστημα ο Ρακόφσκι και ο ίδιος ο Λένιν αρθρογραφούσε υπέρ της πλήρους αυτοδιάθεσης των λαών" στα βαλκάνια ενώ τόνιζε ότι "η συντριβή της Τουρκίας είναι αναμφισβήτητη. Οι νίκες των βαλκανικών κρατών της τετραμερούς συμμαχίας(Σερβίας, Βουλγαρίας, Μαυροβονίου, Ελλάδας) είναι τεράστιες. Η συμμαχία των τεσσάρων αυτών κρατών είναι γεγονός. "Τα Βαλκάνια στους Βαλκανικούς λαούς" αυτό έχει επιτευχθεί πια... Το εθνικό ζήτημα στα Βαλκάνια σημείωσε ένα τεράστιο βήμα μπροστά προς τη λύση του"(σελ.19,20).
Ορθή είναι η επισήμανση του Κάουτσκι ότι η γενίκευση της τρομοκρατίας ήταν συνειδητή επιλογή των μπολσεβίκων που "πήγαζε από την θεσμοποιημένη άρνηση της δημοκρατίας και των πολιτικών ελευθεριών"(σελ.24).
Ο Λαμπάτος αναφέρεται στους κομμουνιστές ηγέτες που δολοφόνησε ο Στάλιν όπως ο Α.Χαϊτάς και ο Μ.Μπεζαντάκος και άλλους που εκτέλεσε ο ΕΛΑΣ όπως ο Π.Τζινιέρης, ο Θ.Παπαδόπουλος, ο Β.Πλιάκος, ο Κ.Καφαντάρης (Νικηταράς).
Ανάμεσα στις αλλοπρόσαλες πράξεις του Ν.Ζαχαριάδη μνημονεύεται η δήλωση που έκανε όταν επέστρεψε από το Νταχάου και αναιρεί παλαιότερες που είχε χαρεί για την μικρασιατική καταστροφή. Αναφέρει ότι η "Τουρκία στάθηκε για μας τους Έλληνες ο πατροπαράδοτος κακός δαίμονας από τότε που υπάρχει Νεοελληνικό έθνος. Μα για τα Βαλκάνια και τη ΝΑ Ευρώπη γενικότερα οι Τούρκοι στάθηκαν πάντα παράγοντας καταστροφής, λαϊκής εξόντωσης και εθνικής υποδούλωσης. Στάθηκαν πάντα ένας εξωευρωπαϊκός και αντιβαλκανικός παράγοντας. Κανένας Έλληνας δεν θα ξεχάσει ποτέ τη μικρασιατική τραγωδία στα 1922. Και σε όσους μας μιλούν για τη "νέα" Τουρκία, θα τους δείξουμε την προδοσία της στον τελευταίο πόλεμο και θα τους απαντήσουμε: "ο λύκος κι αν εγέρασε κι άλλαξε το μαλλί του, ούτε τη γνώση άλλαξε, ούτε τη κεφαλή του"(σελ.57). Μερικά χρόνια αργότερα στην 5η ολομέλεια θα αναφέρει την απόσπαση της Μακεδονίας και της Θράκης. Στο αρχείο του που βρέθηκε στο Σοργκούτ της Σιβηρίας προκύπτει ότι στα αναγνώσματά του περιλαμβανόταν "Η πτέρυγα των καρκινοπαθών" του Σολζενίτσιν.
Στο κεφάλαιο για τον ολοκληρωτισμό εξετάζονται οι ερμηνευτικές συνεισφορές του Όργουελ, του Ζαμιάτιν, του Σέρζ, του Κέσλερ, του Κώστα Παπαϊωάννου αλλά και του Ζέλιου Ζέλεφ που παρασιάζοντας τους δεξιούς ολοκληρωτισμούς παρουσίαζε συγχρόνως τον ολοκληρωτισμό των ανατολικών καθεστώτων. Το στρατόπεδο Μπούλκες που την περιγραφή του έδωσε αδρά ο Αλέκους Κουτσούκαλης είναι άλλο τεκμήριο του κομματικού ολοκληρωτισμού προς τα ιδια τα μέλη του. Ο Αλέξης Ρόσιος -Υψηλάντης που με το κτύπημα που έδωσε στο Λιτόχωρο ξεκίνησε ο εμφύλιος όταν έπεσε σε δυσμένεια και του αφαιρέθηκε η ιδιότητα του πολιτικού πρόσφυγα, καταδικάστηκε σε τρίμηνο εγκλεισμό σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Καζακαστάν και στην συνέχεια εξορίστηκε στο Ουζμπεκιστάν. Την ίδια τύχη θα είχε και ο συγγραφέας Αλέξης Πάρνης αν δεν επέστρεφε στην Ελλάδα με την μεσολάβηση του Θεοτοκά.
Σημαντικό είναι το τελευταίο κεφάλαιο που απαντά στη εξιδανίκευση της ΟΠΛΑ από συγγραφείς όπως ο Ι.Χανδρινός. Την δημιούργησε ο Στέργιος Αναστασιάδης που "δημιούργησε μια οργάνωση κατ' εικόνα και ομοίωση των σοβιετικών μηχανισμών ασφαλείας, όσο και εαν αυτό ενοχλεί κάποιους. Άλλωστε, και η φράση "τιμωρό χέρι του λαού" είναι φράση που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά ο Βισίνσκι στις δίκες της Μόσχας(σελ.188).
Ο Δ.Λιβιεράτος, τροτσκιστής και φίλος του Μ.Ράπτη, που είχε φοιτήσει στη σχολή των εφέδρων αξιωματικών του ΕΛΑΣ στη Ρεντίνα.
Σε διάλεξη για τα Δεκεμβριανά το 2001 είπε για την ΟΠΛΑ:
"Θα αναφέρω ένα ακόμη άγνωστο στοιχείο. Υπήρχε μια άτυπη συμμαχία της ΟΠΛΑ, που εξαρτάτο κατευθείαν από τη σταλινική ηγεσία, με τον υπόκοσμο της Αθήνας. Αυτό έδωσε ένα επιχείρημα μετά, στη Δεξιά, πως η ΟΠΛΑ σκότωνε τον κόσμο. Και πράγματι σκοτώθηκε αθώος κόσμος που δεν υπήρχε κανένας λόγος να σκοτωθεί, όπως φιλελεύθεροι, τροτσκιστές, αρχειομαρξιστές, αλλά και δεξιοί. Όμως στην ΟΠΛΑ είχαν στρατολογήσει και υπόκοσμο, ο οποίος δεν λογάριαζε ποιας κατεύθυνσης ήταν τα υποψήφια θύματα. Απλά έπαιρναν διαταγές. Ένα στοιχείο που συκοφάντησε το κίνημα πολύ. Και σ' αυτό είναι, πάλι, υπεύθυνη η σταλινική ηγεσία, η οποία χρησιμοποίησε τον υπόκοσμο. Όμως δεν μπορείς για κανένα λόγο και σε καμιά κατάσταση να χρησιμοποιείς τον υπόκοσμο, έστω κι αν λες ότι τον χρησιμοποιείς για επαναστατικές δουλειές. Σε καμία περίπτωση δεν μπορείς την πλέμπα αυτής της κοινωνίας να τη χρησιμοποιειήσεις, γιατί αυτοί, εκτός του έκαναν ληστείες και ένα σωρό άλλα πράγματα, εκθέσανε όλο το κίνημα της αντίστασης" (σελ.189).
Ο Λαμπάτος επισημαίνει ότι "πολλές φορές οι κατά τόπους υπεύθυνοι των μηχανισμών αυτών απαιτούσαν χρηματικά ποσά προκειμένου να αφήσουν ελεύθερους ανθρώπους που είχαν συλληφθεί. Ο Μένης Κουμανταρέας και η μητέρα του δεν υπάστησαν τη δοκιμασία της μεταφοράς τους προς τα Κρώρα γιατί ο πατέρας του φρόντισε να καταβάλει ένα σοβαρό χρηματικό ποσό"(σελ.190).
Τα δημοφιλή βιβλία του Μενέλαου Χαραμπίδη είναι δείγματα της ιδεολογικής χρήσης της ιστορίας:
"Στους Δωσίλογους του Μενέλαου Χαραλαμπίδη συντελείται μια έμμεση μυθοποίηση της ΟΠΛΑ, αφού αυτό που υπογραμμίζεται είναι ότι, στις υποθέσεις των δωσιλόγων που βρέθηκαν στο εδώλιο, οι μόνοι που πλήρωσαν βαρύ τίμημα ήταν εκείνοι που εκτελέστηκαν απο την ΟΠΛΑ τους τελευταίους μήνες της Κατοχής ή κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών. Ο ίδιος συγγραφέας στο βιβλίου Δεκεμβριανά 1944, η μάχη της Αθήνας(Αλεξάνδρεια 2014) πραγματοποιεί μια ιδιαίτερα σχηματική ανάλυση για το θέμα αυτό. Στην εργασία αυτή, ούτε λίγο ούτε πολύ, υποστηρίζει ότι δεν έχει νόημα να μιλήσουμε για "δίκαιες" και "άδικες" εκτελέσεις. Όλα αποδίδονται στην επαναστατική έκρηξη που συγκλόνισε τους συνοικισμούς της Αθήνας...Οι υποθέσεις που διαμόρφωσα το πολιτικό κλίμα της εποχής ήταν αυτές που αφορούσαν τις αναίτιες εκτελέσεις πολιτών για τις πολιτικές τους πεποιθήσεις στις συνοικίες της Αθήνας. Κάθε τέτοια εκτέλεση σε κάθε συνοικία διαμόρφωνε νέους πολιτικούς συσχετισμούς. Αυτό είχε γίνει αντιληπτό από στελέχη του ΚΚΕ, όπως η Καίτη Ζεύγου, η οποία έγραφε πως το πολιτικό αποτύπωμα αυτών των ενεργειών επηρέασε την επιρροή της αριστεράς για πολλές δεκαετίες. Είναι εντυπωσιακό ότι το βιβλίο της Καίτης Ζεύγου δεν περιλαμβάνεται στη βιβλιογραφία του συγγραφέα. Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζου σχετικές παρεμβάσεις του Μιλτιάδη Πορφυρογένη σε συνεδριάσεις της Κ.Ε. του ΚΚΕ αμέσως μετά τον εμφύλιο"(σελ.190,191).
Επίσης αναφέρεται η κριτική του Δ.Λιβιεράτου στην ομηρία χιλιάδων πολιτών μετά τα Δεκεμβριανά:
"Μια άλλη τραγική ανοησία που έκανε η ηγεσία όταν έληξε η μάχη, φεύγοντας από την Αθήνα, ήταν να πάρουν ομήρους...Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ έφευγαν πανικόβλητες από την Αθήνα και συγχρόνως κουβάλαγαν και χιλιάδες ομήρους, γυναίκες και άντρες από τις γειτονιές, δεξιούς και άλλους. Αλλά δεν υπήρχε κανένας λόγος γι' αυτό. Διότι, τι θα έκαναν όλο αυτό τον κόσμο, ο οποίος ταλαιπωρείτο στην Πάρνηθα μέσα στα χιόνια, τον χειμώνα; Έτσι αυτή άθλια ηγεσία έδωσε άλλο ένα επιχείρημα συκοφάντησης στη Δεξιά, η οποία το ρησιμοποιεί μέχρι σήμερα"(σελ.192).
Ανάμεσα στα ιδεολογικά ερμηνευτικά σχόλια του Μ.Χαραλαπίδη είναι η εντελώς ατεκμηρίωτη άποψη ότι μέχρι τα μέσα του 43 στα δίκτυα συνεργασία με τον κατακτητή ήταν περισσότεροι από όσους είχαν ενταχθεί στην αντίσταση.
Για την βία που εξαπέλυσε ο ΕΛΑΣ έχουμε τις μαρτυρίες του Ε.Βαζαίου επικεφαλής του ΕΛΑΣ στην Κορινθία, του Κ.Κωνσταντάρα βουλευτή της ΕΔΑ και του ανάπηρου Ελασίτη Γ.Κατσίκα.
Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι απέναντι στους συνεργάτες των κατακτητών οι οργανώσεις του ΚΚΕ ακολούθησαν "την πολιτική της συλλογικής οικογενειακής ευθύνης, πολιτική που συνοδεύτηκε απο συλλήψεις συγγενικών προσώπων και τη μεταφορά τους σε ειδικά στρατόπεδα σε περιοχές της Στερεάς Ελλάδας και της Πελοποννήσου"(σελ.197). Προσθέτει ότι σε έργα όπως αυτά του Π.Βόγλη " δεν γίνεται αναφορά σε τραυματικά γεγονότα, όπως οι ανακρίσεις και τα βασνιστήρια στην 7η Μεραρχία του ΔΣΕ από την ηγεσία του ΚΚΕ με στόχο την αποκάλυψη του εσωτερικού εχθρού, ένα γεγονός που άφησε για δεκαετίες το αποτύπωμα του στην ελληνική προσφυγική κοινότητα της Βουλγαρίας"(σελ.198). Άλλη μαρτυρία είναι του Μ.Κωστόπουλου , διοικητή της Λαϊκής Πολιτοφυλακής στην Δυτική Μακεδονία , που σε επιστολή του προς το Κ.Κ.Τσεχοσλοβακίας "περιγράφει τα βασανιστήρια στα οποία υπέβαλε το αρχηγείο Δυτικής Μακεδονίας του ΔΣΕ δεκάδες κατοίκους της επαρχίας Κόνιτσας, καθώς και τις δολοφονίες δεκάδων υπόπτων ή αιχμαλώτων. Σημειώνει ότι από το "στρατόπεδο-σφαγείο", όπως το ονομάζει, που λειτούργησε από την άνοιξη του 1947 στο μοναστήρι της Φούρκας Ιωαννίνων, "πέρασαν 400 έως 500 κρατούμενοι, από τους οποίους οι 200 πέθαναν από τα βασανιστήρια ή εκτελέστηκαν. Ανάμεσα τους και 8ή 9 παππάδες, όσοι βρίσκονταν στο χωριό όταν έγιναν οι συλλήψεις και σχεδόν όλοις τους σφαγιάστηκαν"(σελ.199).
Σε βιβλία όπως αυτο του Α.Λιάκου, η αφήγηση λαμβάνει "έναν αυστηρά ελληνοκεντρικό παραμορφωτικό αφήγημα" που οδηγεί στην παρερμηνεία της δολοφονίας τροτσκιστών-αρχειομαρξιστών από την ΟΠΛΑ.
Ο Γ.Λαμπάτος επισημαίνει ότι όταν κυκλοφόρησαν τα έργα των Καρπόζηλου και Λιάκου ήταν δημόσιοι διανοούμενοι του ΣΥΡΙΖΑ που υπηρετούσαν τις επιδιώξεις του ενώ στο "όνομα της αντίστασης κατά του νεοφιλελευθερισμού, γραφικές φιγούρες, όπως ο Μπαντιού και ο Ζίζεκ, έδιναν τον τόν τόνο εντυπωσιάζοντας τη ριζοσπαστικοποιημένη ελληνική διανόηση"(σελ.203). Περισσότερο από τους στοχαστές του ΚΚΕ, όλοι αυτοί προώθησαν μια αγιοποιημένη εκδοχή της ιστορικής πραγματικότητας, που αναγκαστικά αποσιώπησε ουσιώδεις πλευρές της πργματικότητας. Στα όρια αυτά ο κρτικός λόγος και ο κριτικός αναστοχασμός ήταν πολύ δύσκολο να βρεί θέση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου