Α.Κώστας Ουράνης, Στιγμιότυπα και αποχρώσεις: δοκίμια, άρθρα, σημειώματα, εντυπώσεις, χρονογραφήματα, σκέψεις, συνεντεύξεις και ημερολογιακές σημειώσεις, φιλολογική επιμέλεια Γιώργος Ανδρειωμένος, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, Αθήνα 2026, σελ.1030.
Β.Κώστας Ουράνης, Δικοί μας και ξένοι: μελέτες, άρθρα, δοκίμια, πορτραίτα, σημειώματα, φιλολογική επιμέλεια Γιώργος Ανδρειωμένος, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, Αθήνα 2025, σελ.950
Χάρις την ακαταπόνητη προσπάθεια του καθηγητή Γιώργου Ανδρειωμένου έχουμε δύο πλούσιους τόμους με έργα του Κ.Ουράνη.
Τα πρώτα συμπεράσματα είναι ότι: ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μια στρωτή δημοτική, χωρίς ακρότητες και ιδιωματισμούς, γλώσσα, σαφής και προσιτή στον αναγνώστη, έχει ένα μεγάλο εύρος ενδιαφερόντων και με μεγάλη ευκολία παρακολουθεί τα γεγονότα στην ελληνική και στην υπόλοιπη ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Μετά την ανάγνωση των έργων είναι βέβαιος ότι δεν υπήρξε κανένα τοίχος που να μας χωρίζει από την Ευρώπη και τον πολιτισμό της. Βεβαίως θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη ότι πρόκειται για κείμενα που έχουν γραφεί από το 1920 έως το 1950 όπου ο κόσμος μας ήταν εντελώς διαφορετικός. Έτσι κάποιες παρατηρήσεις που διατυπώνει για τα δικτατορικά καθεστώτα της Ισπανίας ή της Ιταλίας , ή για την ΕΣΣΔ μας φαίνονται σήμερα άστοχες, ακριβώς γιατί ο συγγραφέας όταν έγραφε δεν μπορούσε να δει την κατάληξή τους.
Αρνητικές είναι οι κρίσεις για τις μεταφράσεις του Λεβέκ αλλά και για τον Φώτο Πολίτη. Γράφει, το 1933, πως «ένα πλήθος Εβραίοι και Γερμανοί διανοούμενοι -οι πρώτοι μόνο και μόνο γιατί είταν Εβραίοι κ’ οι δεύτεροι γιατί δε συμμερίζονταν τα χιτλερικά «ιδεώδη» -παύθηκαν από δημόσιες θέσεις, κακοποιήθηκαν, φυλακίσθηκαν, εξορίσθηκαν ή αναγκάσθηκαν να εγκαταλείψουν τη Γερμανία, ενώ τα βιβλία πολλών κάηκαν στις δημόσιες πλατείες, όπως στο Μεσαίωνα»(α’ σελ. 101). Επαινεί το Δημοτικό σχολείο του Μαρασλείου με τον μαθητοκεντρικό χαρακτήρα του, που επιζητεί την ανάπτυξη της δημιουργικότητας και έχει αποκλεισθεί «ο παπαγαλισμός, δηλαδή η μηχανική αποστήθιση»(α’, σελ.126).
Στο δοκίμιο για τον Θεόφιλο γράφει: «ο πλανόδιος ζωγράφος ασφαλώς δεν είχε φοιτήσει σε Σχολή Καλών Τεχνών, ούτε πάρει ποτέ κανένα μάθημα ζωγραφικής. Και είταν ευτύχημα. Είταν ευτύχημα, γιατί έτσι είχε κάνει κάτι καλύτερο, παρά πολύ καλύτερο, από το να ζωγραφίζει «ορθά». Είχε εκφράσει στις συνθέσεις του τη Λαϊκή Ψυχή -με την αφέλεια της, την ευπιστία της, τη δροσιά της και προ πάντων, την ιδιότητά της να είναι ο Μεγάλος Δημιουργός του Μύθου»(α, σελ.140). Στο πνεύμα τους ανιχνεύει το πνεύμα της παιδικότητας και βρίσκει αντιστοιχία με τα Απομνημονεύματα του στρατηγού Μακρυγιάννη ώστε «οι πίνακες του είναι έκφραση, μέσω ενός ατόμου, του καθολικού αισθήματος ενός λαού απέναντι στη ζωή και στο θάνατο»(α΄, σελ.145).
Θετική είναι η αξιολόγηση των έργων του Γουναρόπουλου, του Χατζηκυριάκου Γκίκα, του Τόμπρου, του Α. Αστεριάδη.
Εκτενή είναι η μελέτη για τον Μπωντλαίρ. Η εργοβιογραφία του Αχιλλέα Παράσχου παρουσιάζει την ζωή και το έργο ενός ρομαντικού ποιητή που υπήρξε εξαιρετικά δημοφιλής στην εποχή του. Το δοκίμιο για τον Κ.Καβάφη έχει το ενδιαφέρον για την γραφή ενός που γνώρισε προσωπικά τον Αλεξανδρινό.
Όλο το εύρος της ελληνικής πνευματικής ζωής, με τις παραδοξότητες και τις διαμάχες της, περνούν στα κείμενα του. Διαβάζουμε για την ουτοπική προσπάθεια του Σικελιανού να αναγεννήσει τις δελφικές γιορτές σε μια Ελλάδα όμως που δεν υπήρχαν οι στοιχειώδεις προϋποθέσεις για αυτό. Εντυπωσιακές είναι οι γνώσεις του για τον Μπάυρον, την αγγλική,την γαλλική, την γερμανική, την ισπανική, την πορταγαλική ποίηση.
Τελειώνοντας ας επισημάνουμε τις κρίσεις του για τον Ίωνα Δραγούμη:
«Μπορεί να πει κανείς ότι είταν ένα από τα ευγενικότερα τέκνα της Φυλής του, ωραίος αντιπροσωπευτικός της τύπος, το υπόδειγμα της ηθικής και της διανοητικότητας, στο οποίο μπορεί να τείνει κανείς… Πέθανε ο ωραίος, ο τίμιος, ο ευγενικός Έλληνας, που άξιζε να ζεί, γιατί -εδώ δεν κάνω πολιτική- ο Ίων Δραγούμης χρειαζόταν στην ελληνική διανόηση, που την τιμούσε με το πνεύμα του το ανοιχτό στους πλατείς ορίζοντες και με την ψυχή του τη λευκή, που δονιζόταν από κάθε τι το ευγενικό»(β, 244).


Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου