Ενα άρθρο του Κ.ΔΕΣΠΟΙΝΙΑΔΗ για τα κατορθώματα των Ελλήνων Κλουζώ

Η ΧΑΜΕΝΗ ΤΙΜΗ ΤΗΣ ΦΑΙΗΣ ΜΑΓΙΕΡ

Το 1974 ο γερμανός νομπελίστας Χάινριχ Μπελ δημοσιεύει ένα σύντομο αφήγημα που έμελλε να αποτελέσει αρχετυπικό παράδειγμα κριτικής μιας συγκεκριμένης πρακτικής των εφημερίδων. Το βιβλίο, γνωστότατο σήμερα, είχε τον τίτλο «Η χαμένη τιμή της Κατερίνας Μπλουμ» και μιλούσε για την ιστορία μιας συνηθισμένης κοπέλας που εξαιτίας μιας τυχαίας γνωριμίας της με κάποιον καταζητούμενο, μπήκε στο στόχαστρο της αστυνομίας. Την σκυτάλη παίρνει ο κίτρινος τύπος της εποχής (ο Μπελ ευθέως δήλωσε ότι «φωτογραφίζει» την εφημερίδα Bild στο αφήγημά του) που αναλαμβάνει την κανιβαλική διαπόμπευση της Κατερίνας Μπλουμ, η οποία, με τη σύμπραξη αστυνομίας και εφημερίδων, αρχίζει να βιώνει έναν κλιμακούμενο, καφκικό εφιάλτη χωρίς τέλος.

Δυστυχώς, αυτά δεν συμβαίνουν μόνο στη λογοτεχνία. Στην πραγματική ζωή παρακολουθούμε καθημερινά τη διαπόμπευση και τον εξευτελισμό ανθρώπων από τηλεοράσεις και δημοσιογράφους εφημερίδων που λειτουργούν απροκάλυπτα ως γραφεία τύπου της ασφάλειας και της αντιτρομοκρατικής (στην εποχή του διαδικτύου είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς ότι πολλοί εξ αυτών δεν αλλάζουν ούτε μια λέξη στα υποτιθέμενα ρεπορτάζ τους, από το επίσημο ή ανεπίσημο δελτίο τύπου που τους δίνουν οι μοναδικοί πληροφοριοδότες τους, η ίδια η αστυνομία δηλαδή).

Αυτό το έργο είδαμε να επαναλαμβάνεται τις τελευταίες μέρες με αφορμή την σύλληψη της 27χρονης Φαίης Μάγιερ. Ένας καφές που ήπιε με κάποιον που η αστυνομία θεωρεί ύποπτο, άρκεσε για να συλληφθεί αυτή από την αντιτρομοκρατική υπηρεσία και στην συνέχεια να ξετυλιχθεί το κουβάρι της δημοσιογραφικής αλητείας. Στην προκειμένη περίπτωση μάλιστα, αστυνομία και δημοσιογράφοι επιρρίπτουν ο ένας στον άλλο την ευθύνη για το ποιος δημιούργησε το, χαμηλού έστω επιπέδου, χολιγουντιανό σενάριο: η μητέρα της ήταν μέλος της ΡΑΦ που καταζητούνταν επί χρόνια, ο δε πατέρας της, επίσης στυγνός τρομοκράτης, σκοτώθηκε σε ένοπλη σύγκρουση με την αστυνομία. Φυσικά τίποτα από τα δύο δεν ίσχυε (επρόκειτο για απλή συνωνυμία, μιας και το Μάγιερ είναι ένα κοινότατο γερμανικό επίθετο). Ο πατέρας της είναι ζωντανός και οι δύο γονείς της ουδέποτε υπήρξαν μέλη της ΡΑΦ. Ακολούθησε, μάλιστα, επίσημη διάψευση από πλευράς Γερμανίας, αλλά όπως γίνεται σε αυτές τις περιπτώσεις, η «προβολή» που έτυχε η διάψευση αντιστοιχεί στο 1/20 της προβολής που τυγχάνει η συκοφαντία.

Εκτός όμως από το θέμα του εξευτελισμού και της διαπόμπευσης (με τις ανυπολόγιστες συνέπειες που μπορεί να έχει για την καθημερινή ζωή κάποιου) που ατιμώρητα μπορούν να προκαλούν οι δημοσιογράφοι, υπάρχει και το ακόμα σοβαρότερο, παράπλευρο, ζήτημα ότι έτσι ακριβώς δημιουργείται το κατάλληλο κλίμα ώστε να προφυλακιστούν άνθρωποι και να παραμείνουν στη φυλακή 1-1,5 χρόνο μέχρι να γίνει η δίκη τους και να αποδείξουν (αν αποδείξουν) ότι δεν είναι ελέφαντες.

Στο μυθιστορηματικό σύμπαν του Μπελ, η κάθαρση επέρχεται έστω και δια του στρεβλού τρόπου της αυτοδικίας. Στην πραγματική ζωή, παρακολουθούμε καθημερινά τον ταχύ εκφασισμό της κοινωνίας, την εφιαλτική αστυνομο-δικαϊκή οχύρωση και αυθαιρεσία των κρατών (που μπορούν άνετα να ομολογούν ότι προσήγαγαν και ξυλοκόπησαν κάποιον επειδή έμοιαζε με κάποιον άλλον, όπως συνέβη αυτές τις μέρες με το μέλος του Σύριζα Δημοσθένη Παπαδάτο-Αναγνωστόπουλο) και την, σε ρόλο μαέστρου, εξαλλοσύνη των ΜΜΕ που ποδοπατούν ατιμώρητα οποιονδήποτε.

Κώστας Δεσποινιάδης

Βιβλιοπαρουσιάσεις

Βιβλιοκριτικές για την ΡΗΞΗ



1.Από τις Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ κυκλοφόρησε το βιβλίο του JAN WERNER MULLER : « Ένας επικίνδυνος νους : Η επίδραση του Κάρλ Σμίτ στον ευρωπαϊκό μεταπολεμικό στοχασμό » (σελ.446) ,σε μετάφραση της Α.Συριοπούλου και επιμέλεια του Α.Κιουπκιόλη. Αναφέρεται στον Γερμανό πολιτειολόγο και συνταγματολόγο Κάρλ Σμίτ , που παρά την σύντομη συνεργασία του με το ναζιστικό καθεστώς , οι επιρροές του απλώνονται σε όλο τον πολιτικό ορίζοντα. Μάλιστα μετά τον πόλεμο ένα μέρος της αριστερής διανόησης (όπως οι G.Agnolli, M.Tronti ,Negri,Agaben περιοδικό Telos και άλλοι )τον διάβασε με μοναδική εμμονή και πάθος (προπολεμικά ο Σμίτ διαλεγόταν με τον Λούκατς και τον Μπέντζαμιν). Το έργο είναι καλογραμμένο και διαβάζεται ευχάριστα και από τους μη ειδικούς. Όπως θα δούμε ο καθολικής προέλευσης Σμίτ αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό και στην συνέχεια με εχθρότητα από τα στελέχη των ναζί. Μεταπολεμικά αυτός που εκδήλωνε τον ανοικτό θαυμασμό του , ήταν ο Γάλλο-Ρώσος Α.Κοζέβ ειδικός στον Έγελο ,ο οποίος είχε δηλώσει ότι ο Κ.Σμίτ ήταν «ο μόνος με τον οποίο αξίζει κανείς να συζητά στη Γερμανία».Επίσης ο Ρ.Αρόν δια μέσου του μαθητή του Ζυλιέν Φρόιντ αντάλλαξε επιστολές και απόψεις μαζί του. Ένας άλλος «μαθητής» του ο κορυφαίος ιστορικός Ρ.Κόσελλεκ , υπήρξε φίλος και θαυμαστής του Π.Κονδύλη (είχε μιλήσει μάλιστα προς τιμή στο Γκαίτε στην Αθήνα και η ομιλία του δημοσιεύθηκε στην Νέα Εστία τεύχος 1747/8/2002).

2. Από τις Εκδόσεις ΟΚΤΩ κυκλοφορεί το βιβλίο του John Gray : «Μαύρη λειτουργία : Η αποκαλυπτική θρησκεία και ο θάνατος της Ουτοπίας » (σελ. 261), σε μετάφραση του Γ.Λαμπράκου. Ο συγγραφέας , σε αντίθεση με άλλους όπως ο Π.Κονδύλης , υποστηρίζει τον ουτοπισμό ,ως την μήτρα πολλών αρνητικών εξελίξεων , όπως της αχαλίνωτης χρήσης βίας. Το ενδιαφέρον είναι ότι από την κριτική αυτή δεν εξαιρεί τον νεοφιλελευθερισμό , ο οποίος εξ αιτίας του ουτοπικού του σχεδίου για την εξαγωγή της δυτικής δημοκρατίας είναι υπεύθυνος για τις ανθρωπιστικές καταστροφές που συμβαίνουν σε χώρες όπως το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Ο συγγραφέας καθηγητής στο LSE πέρασε από το Αγγλικό Συντηρητικό και στην συνέχεια Εργατικό Κόμμα τα οποία και απέρριψε .Για όσους ασχολούνται με τον Διαφωτισμό και τον Αντιδιαφωτισμό , περιέχει ενδιαφέρουσες απόψεις όπως : «Ο Διαφωτισμός διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του ναζισμού. …Το επιχείρημα της Σχολής της Φραγκφούρτης , σύμφωνα με το οποίο ο ναζισμός ήταν η λογική εξέλιξη του Διαφωτισμού , είναι υπερβολικό περιέχει ωστόσο αρκετά ψήγματα αλήθειας ….Ενώ οι μεταγενέστεροι διαφωτιστές συμμερίζονταν μερικές από τις χειρότερες ιδέες του Αντιδιαφωτισμού , ο Αντιδιαφωτισμός περιείχε πολλά που δεν συμφωνούσαν με τη ναζιστική ιδεολογία….Ο Χέρντερ δεν αποδέχτηκε ποτέ κάποιου είδους ιεραρχία μεταξύ πολιτισμών ή φυλών (σε αντίθεση με κάποιους επιφανείς διαφωτιστές … Ο ντε Μέστρ θα τρομοκρατούνταν από τον αθεϊσμό των ναζί και τα δόγματά τους περί φυλετικής ανωτερότητας. Ως προς τις σημαντικές απόψεις , η ναζιστική ιδεολογία και η σκέψη του Αντιδιαφωτισμού είναι αντίθετες » (σελ. 74, 75).

Κυκλοφορεί η ΡΗΞΗ τ. 70

Η Σπίθα, του Γιώργου Καραμπελιά

Ελλάδα υπό κατάργηση, της Μαρίας Πολυκάρπου

Η αποδόμηση του κοινωνικού κράτους, του Νίκου Ντάσιου



Αφιέρωμα: Η μάχη των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς μόλις άρχισε

Η μάχη των ΜΜΜ άρχισε, της Σύνταξης

Όχι στο χαράτσι του Ο.Α.Σ.Θ., του Γιώργου Τοζίδη

Ο ελληνικός σιδηρόδρομος και πάλι στο στόχαστρο, του Νίκου Κατζούρη



Οι Ιθαγενείς στην Κύπρο

Οι Ιθαγενείς στην Κύπρο, «Ελλάδα – Κύπρος, ένας λαός, αγώνας κοινός», των Ιθαγενών

Ωραίοι ως Έλληνες, για την παράσταση διαμαρτυρίας στο προεδρικό μέγαρο της Κύπρου, Πρωτοβουλία Εθνικής & Κοινωνικής Παρέμβασης

Εκδήλωση Έπαλξης: Οι αντιφάσεις της Τουρκίας, απόσπασμα της ομιλίας του Γιώργου Καραμπελιά

Εκδήλωση Έπαλξης: Γιατί απέτυχε η ΕΟΚΑ μας και γιατί πέτυχε η ΤΜΤ τους, απόσπασμα από την ομιλία του Λάζαρου Μαύρου

Εκδήλωση Έπαλξης: Λαθρομετανάστευση και Κυπριακό, απόσπασμα από την ομιλία του Λάμπρου Καούλλα

Η Άνγκελα Μέρκελ στην Κύπρο, των Ιλιάνας Κουλαφέτη & Ιωάννας Φλουρή



Εθνικά

Η τουρκική κούρσα εξοπλισμών, του Dean M.
Ερζερούμ: Νεοναζιστική συνάντηση στο Άουσβιτς, του Γιώργου Πολυχρονίδη

Πολιτική

Για την Κάρτα του Πολίτη, 2011 ή… 1984, του Κωνσταντίνου Ντίνου

Επιστολή στον κ. Πάγκαλο, «Έξεστι Κλαζομενίοις ασχημονείν», του Βασίλη Στοϊλόπουλου

Η κυβέρνηση του Βισύ!, του Νεομαρξιστή



Οικονομική κρίση στην Ελλάδα



Οι γιορτές στα χρόνια του Μνημονίου, η καθίζηση της αγοράς, του Κωνσταντή Σεβρή

Πως οι τράπεζες κατάφεραν να αλυσοδέσουν κράτη και λαούς, του Χαράλαμπου Παπαδόπουλου



Επικαιρότητα

Το αβέβαιο αύριο της απεξάρτησης, του Θανάση Τζιούμπα

Δημόσιοι χώροι σε αναζήτηση, του Γιώργου Παπαγιαννόπουλου

Το αδιέξοδο της μετανάστευσης, του Θεόδωρου Ντρίνια

Η συνεργασία δουλεμπόρων με τις τουρκικές αρχές, του Αλέκου Μιχαηλίδη

Δημόσια προσευχή, του Μιχάλη Χατζηπέτρου



Διεθνή

Η νέα γεωπολιτική διάταξη στην Αφρική

Η Κίνα, η ομάδα των BRICS και η Αφρική, του Μ.Κ. Μπαρδακουμάρ

Δημοψήφισμα στο Σουδάν, μια ιστορία αίματος και πετρελαίου, της Άνν Τάλμποτ

Ο κόσμος ανήκει στις τράπεζες;, του Βασίλη Στοϊλόπουλου

Μεξικό, ο άγνωστος ναρκο-πόλεμος, των Γιώργου Ρακκά & Αλέκου Μιχαηλίδη

Απίστευτα κι όμως πολυπολιτισμικά, του Γιάννη Ταχόπουλου



Οικολογία



Το Τσέρνομπιλ σε ρόδες, για τη μεταφορά ραδιενεργών καταλοίπων στη Γαλλία, του Δημήτρη Μαυρίδη

Στηρίξτε την καμπάνια «Σώστε την πατρίδα του Αριστοτέλη και την πύλη του Άγιου Όρους» από τις μεταλλευτικές δραστηριότητες



Πολιτισμός



Θάνατος και διαφήμιση, του Σάββα Παύλου

Βιβλιοπαρουσιάσεις, του Σπύρου Κουτρούλη



Μόνιμες Στήλες



Θέατρο

ΑΛΑΡΜΕ!, η θεατρική παράσταση του Θεόδωρου Τερζόπουλου, του Κώστα Σαμάντη



30 ημέρες, σχόλια για την πολιτική και τον πολιτισμό

Στέλιος Ράμφος: Η ωραιοποίηση της δυτικής χριστιανικής παράδοσης, β΄ μέρος, του Σπύρου Κουτρούλη





Λησμονημένες Ιστορίες

Η ιστορία της Ίλζε Κοχ, Κωνσταντίνου Μαυρίδη



CineΡήξη

Είναι το Attenberg μια ταινία που εγκαινιάζει μια νέα εποχή για τον ελληνικό κινηματογράφο;, του Κωνσταντίνου Μπλάθρα

Νέος Λόγιος Ερμής, ένας νέος διαφωτισμός είναι εφικτός!, παρουσίαση του πρώτου τεύχους του περιοδικού



Στο παρά πέντε



Για την επίσκεψη Ά. Λίμπερμαν, στενές επαφές τρίτου τύπου!, του Θανάση Τζιούμπα

Οι Οικολόγοι Πράσινοι για τη βράβευση της Χ. Νικοπούλου, του Γιάννη Ταχόπουλου

Διάρρηξη στο σπίτι της Ελένης Φωκά, της Δήμητρας Παπαλεοντίου

Το δημοσιοϋπαλληλικό Πασοκ είναι εδώ, του Γ.Ξ.



Και τα σκίτσα του Νικόλα


Η κριτική στο Σ.Ράμφο (β' μέρος :η εξιδανίκευση του δυτικού χριστιανισμού)





Τα κυριότερα ρεύματα του δυτικού χριστιανισμού – ο καθολικισμός και η διαμαρτύρηση – εξιδανικεύονται , ενώ στην εκκοσμίκευσή τους, ο Ράμφος μόνο θετικά στοιχεία αναγνωρίζει. Είναι σαν από το βιβλίο της ιστορίας να έχουν κοπεί ορισμένες κρίσιμες σελίδες και να έχουν απομείνει μόνο οι φωτεινές όψεις. Κατηγορείται «η χριστιανική Ανατολή ότι ανήγαγε την θεωρία σε αυτοσκοπό εις βάρος των αισθήσεων και της φαντασίας» (σελ.160) .Όμως τίποτε αρνητικό δεν εντοπίζει στην διαμαρτύρηση , ούτε αυτά που μαθαίνουμε με μια απλή ανάγνωση του έργου του Μάξ Βέμπερ .Αλλά και στην καθολική εκκλησία δεν αποκαλύπτει κάτι να τον προβληματίσει , παρότι η θεολογική της σκέψη στήριζε πάντα τις μοναρχικές λύσεις , σύμφωνα με το αξίωμα : ο Θεός στον ουρανό , ο Πάπας και ο Πρίγκιπας στην γη .Η αντιδραστική σκέψη της Δύσης ήταν πάντα καθολική. Αν διαβάσουμε τον Μπονάλ, τον Ντέ Μαίστρ ,τον Ν.Κορτές , θα δούμε ότι η ευλογημένη από τον Θεό μοναρχία είναι απαραίτητη προυπόθεση για την ενότητα της κοινωνίας και την ύπαρξη της θρησκείας. Σε μια τέτοια κατάσταση τα περιθώρια για να κινηθεί το άτομο δεν είναι μόνο στενά ,αλλά και συγκεκριμένα. Παρότι δεν το αποδέχεται ο Ράμφος η φαντασία στο Βυζάντιο είχε μια σημαντική θέση , δίπλα βέβαια στην θεολογία. Διότι δίχως την συνδρομή της δεν θα μπορούσε να υπάρξει ούτε η βυζαντινή ζωγραφική –μια από τις πιο πρόσφατες επιρροές της είναι ο Β.Καντίνσκυ -, μα ούτε και τα έπη του Διγενή Ακρίτα. Έτσι η άποψη του Ράμφου ότι στην ορθόδοξη Ανατολή η θεωρία είναι αυτοσκοπός , ενώ στην Δύση «παραπέμπει σε ενεργό ύπαρξη »(σελ. 161) είναι τόσο γενικευτική και αόριστη , ώστε στην πραγματικότητα δεν μας προσφέρει τίποτε.
Όμως η απόφανση ότι «Αναγέννηση και Μεταρρύθμιση έθεταν υπό αμφισβήτησι ό,τι συνιστούσε ακλόνητη βεβαιότητα »(σελ.162), παραγνωρίζει το γεγονός ότι αποτελούσαν δύο πολεμικές ερμηνείες απέναντι στην δεσμευτική ερμηνεία του χριστιανισμού από τον καθολικισμό. Από όλες τις εξελίξεις , που συμβαίνουν στον δυτικό κόσμο ,ο Ράμφος απομονώνει αποκλειστικά τις δύο πράγματι θαυμαστές περιπτώσεις του Μιχαήλ Άγγελου και του Μποτιτσέλι. Από αυτούς θα συμπεράνει ότι «από την φυσική ομορφιά αναδύεται η νέα αυτοσυνείδησι στο όνομα μιας ανώτερης πραγματικότητος , ενός απείρου στο πέρας που δίνει οριστικό τέλος στην λογοκρισία της Εκκλησίας , τιμά την φαντασία και ελευθερώνει την ζωή από την συμβατικότητα η οποία διερμηνεύει την καταδίκη του σώματος και τον αποκλεισμό από το πνεύμα »(σελ. 163). Αλλά παραλείπει να πει είναι ότι η καθολική εκκλησία δεν έπαψε να είναι αυστηρή με τα ήθη, η τέχνη που αποδεχόταν είχε κυρίως θεολογικά χαρακτηριστικά , ενώ με τα index και τις απαγορεύσεις βιβλίων προσπαθούσε να ελέγξει ασφυκτικά την πνευματική ζωή. Η κάποια ελευθεριότητα στα ήθη , που διαπιστώνει και ο Μάξ Βέμπερ ,δεν οφειλόταν στις προθέσεις της , αλλά προήλθε από το αδυνάτισμα και την παρακμή της επιρροής της .Ο προτεσταντισμός αντικατάστησε μια πλαδαρή θρησκευτική εξουσία «με μια ρύθμιση του συνόλου της συμπεριφοράς που εισχωρούσε σε κάθε σφαίρα της ιδιωτικής και δημόσιας ζωής , που ήταν άπειρα επαχθής και επιβαλλόταν αυστηρά» .Όπου κυριάρχησε ακολούθησε ,μοιραία, για πολύ καιρό , το μαράζωμα της τέχνης.
Αν ο Ράμφος δεν είχε την σπουδή της καινοτομίας μαζί με μια προσπάθεια να εξιδανικευτεί ο δυτικός κόσμος θα μπορούσε να αντλήσει χρήσιμες απόψεις ,ενδεικτικά από δύο βιβλία :την «Βυζαντινή Φιλοσοφία » του Β.Τατάκη (Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας ,Αθήνα ,1977) και του Γ.Καραμπελιά το «1204 ,Η διαμόρφωση του νεώτερου ελληνισμού»(Εναλλακτικές Εκδόσεις).Ο πνευματικός διάλογος με τέτοια έργα , πιθανόν να τον οδηγούσε σε άλλα συμπεράσματα. Οι επισημάνσεις που κάνει για το πέρασμα για παράδειγμα από τον Καλβίνο στον Λόκ συνιστούν τεράστια λογικά άλματα , που καλούνται να στηρίξουν εκ των υστέρων μια παραδείσια εικόνα του δυτικού κόσμου .Έτσι η θεολογία του Καλβίνου , που τουλάχιστον από τον Μ.Βέμπερ γνωρίζουμε πόσο καταθλιπτική για την ανθρώπινη ύπαρξη ήταν , καταλήγει να ανοίγει τον «δρόμο για τον ορισμό από τον Λόκ του προσώπου ως συνειδήσεως , ως «λογικής υποστάσεως , η οποία έχει την ικανότητα να θεωρή τον εαυτό της » (σελ. 259).Σημειωτέον δε ότι όλοι αυτοί οι αφορισμοί δεν αποτελούν διακριτά δοκίμια , παρά δευτερεύοντα σημεία σε κάθε κεφάλαιο που αναφέρεται σε καθένα από τους συγγραφείς της Φιλοκαλίας.
Η βυζαντινή παρακμή ,η οθωμανική κατάκτηση , η μοναρχική παρέκκλιση στην Ρωσία και κατόπιν ο κομμουνιστικός ολοκληρωτισμός, που θα τον διαδεχθεί , πάντα κατά τον Ράμφο, μια δημοκρατία εντός εισαγωγικών οφειλόταν σε ένα γεγονός :ότι κατά τον 11ο και τον 12ο αιώνα «κυοφορείτο στο Βυζάντιο μια ατομικότης ανέκδοτη»(σελ. 319), που οδηγήθηκε σε ναυάγιο με αποτέλεσμα οι «ορθόδοξοι λαοί δεν βρήκαν ακόμη τρόπο να συμφιλιωθούν δημιουργικά με την ιστορικότητα του υποκειμενικού ανθρώπου ».(σελ.319).Όμως αυτό που θα έπρεπε να αποδείξει , δηλαδή ότι η αναιμική ατομικότητα της ορθόδοξης ανατολής , αυτή και αποκλειστικά μόνο αυτή και όχι άλλοι λόγοι , διαμόρφωσε τις εξελίξεις της Ανατολικής Ευρώπης δεν το αποδεικνύει πουθενά. Είναι μια αξιολογική κρίση του , που κρέμεται στο κενό. Μοιάζει η Δύση, να ξεκινά και να τελειώνει την ιστορία της με την μεταπολεμική δημοκρατία ,ενώ οι αιώνες μοναρχίας , αποικιοκρατίας , ιμπεριαλισμών, ολοκληρωτισμών να είναι σαν να μην έχουν υπάρξει ποτέ. Η επίκριση της μονομέρειας της ανατολικής χριστιανοσύνης (σελ. 320), παραβλέπει το γεγονός ότι στα όρια της διατυπώθηκε ο «σπερματικός λόγος» , κατά τον οποίο όλοι οι άνθρωποι μετέχουν της αλήθειας.

Σ.Κουτρούλης

Η αλληλογραφία Π.ΚΟΝΔΥΛΗ - Γ.ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ:Ένα σοβαρό ιστορικό ντοκουμέντο ,μια πολύτιμη μαρτυρία

Ο Παναγιώτης Κονδύλης εργάστηκε ως μεταφραστής στον εκδοτικό οίκο του Γ.Χατζόπουλου ΚΑΛΒΟΣ.Εκανε σπουδαίες μεταφράσεις όπως την "Επανάσταση των Διευθυντών" του Burnham, φυσικά τον ΜΑΚΙΑΒΕΛΛΙ με την μνημειώδη εισαγωγή του, που είναι μια αυτόνομη και πλήρης μελέτη για το έργο του Ιταλού στοχαστή.Από αυτή την συνεργασία προέκυψε μια βαθιά φιλιά , ένα μικρό δείγμα της οποίας είναι αυτές οι επιστολές.

Μαρτυρία του Γιώργου Χατζόπουλου για το περιοδικό ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ

«Με την ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ ήρθα σε επαφή ως αναγνώστης του πρώτου φύλλου της τον Μάιο του 1956, όταν μου το προμήθευσε ο αδελφός μου Σωτήρης, που ήταν σπουδαστής στις τότε τεχνικές σχολές ΠΑΛΜΕΡ και γνώριζε τον πρώτο εκδότη της, τον Βασίλη Μαντέλη. Ως πρωτοετής της Νομικής, περί τα τέλη του ιδίου έτους, βρέθηκα σε προσωπική συνάφεια μαζί της, μέσω σχέσεων και κρυφών μηχανισμών, που συντόνιζαν την μαζική δραστηριότητα της νεολαίας, δηλ. μέσω της παράνομης ΕΠΟΝ. Το έτος 1957 άρχισα κάποια τακτική συνεργασία με το έντυπο. Από το έτος 1958 έως τον Δεκέμβριο του 1961 ανέλαβα διαδοχικά την ευθύνη του αρχισυντάκτη, του διευθυντή και πάλι του αρχισυντάκτη της. Αποχώρησα οριστικά τον Φεβρουάριο του 1962. Την περίοδο αυτή στενοί συνεργάτες μου, δηλαδή κανονικά μέλη της Συντακτικής Επιτροπής ήσαν αλληλοδιαδόχως οι: Στάθης Δαμιανάκος, Μάνθος Γκάνιος, Αντων. Βουγιούκας, Ανδρέας Λεντάκης (στο διάστημα1958-1960), και οι: ΄Αννα Τσιβάκου, Νίκος Θεάκος, Στέλιος Ράμφος, Γιώργος Βότσης, Γιάννης Καλεώδης, Στέλιος Παπανικολάου και Αγγελική Παπαθανασίου (στο διάστημα 1960-1961). Σταθερός συντάκτης με διευρυμένες αρμοδιότητες κι ευθύνες για το Πανεπιστήμιο της Θεσ/νίκης ήταν ο Αλέκος Γρίμπας.

Η χρονική περίοδος από το έτος 1955 μέχρι το 1960, δηλαδή λίγο μετά το παγερό μούδιασμα από τα τραύματα του φρικτού εμφυλίου πολέμου, υπήρξε πολύ δημιουργική στους χώρους των, λιγοστών άλλωστε τότε, πανεπιστημίων της χώρας. Παρά τις, αδιανόητες για τους σημερινούς, δυσκολίες, επιτελέστηκε έργο αξιοσημείωτο στον τομέα της οργάνωσης της συλλογικής ζωής της φοιτητικής νεολαίας και στην σταδιακή και σταθερή αλλαγή του όλου --έως τότε ζοφερού-- ηθικού και πολιτιστικού κλίματος στα πανεπιστήμια. Σας αναφέρω ενδεικτικά:
1.-Δημιουργία των δεκάδων φοιτητικών συλλόγων σε όλες τις πανεπιστημιακές και εξωπανεπιστημιακές σχολές και της Διοικούσας Επιτροπής Συλλόγων Παν/μίου Αθήνας (ΔΕΣΠΑ),
2.-Δημιουργία των τοπικών σπουδαστικών συλλόγων και της ομοσπονδίας τους (ΟΤΣΣΕ),
3.-Δημιουργία του δραστήριου Συλλόγου των Εργαζόμενων Σπουδαστών,
4.-Διεξαγωγή των πρώτων στην ιστορία (Α΄,1957 και Β΄,1959) Πανσπουδαστικών Συνεδρίων,
5.-Δημιουργία κινήσεων, συλλόγων και ποικίλων συνομαδώσεων (ΜΟΝ, ΛΟΦ, ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ κ. α.) με πολιτιστικές και καλλιτεχνικές επιδιώξεις και σημαντικές, για την εποχή, εκδηλώσεις μέσα στους φοιτητικούς και σε παρακείμενους δημόσιους χώρους.
6.-Παράλληλα οι φοιτητες πρωτοστάτησαν στην δημιουργία πολλών μορφωτικών, πολιτιστικών, εξωραϊστικών, εκδρομικών κι αθλητικών ακόμη συλλόγων στην περιφέρεια της πρωτεύουσας και παντού στην Ελλάδα, όπου ήταν δυνατή η υπερνίκηση των εμποδίων του αστυνομικού κράτους.
Η δημιουργικότητα αυτή προετοίμασε ουσιαστικά και τροφοδότησε ακολούθως την εκρηκτική αγωνιστική και πολιτιστική άνοιξη της δεκαετίας του εξήντα.

Μέσα στο κλίμα αυτό της αφύπνισης, το οποίο τονώθηκε ιδιαίτερα κι επιταχύνθηκε και από την έναρξη του κυπριακού απελευθερωτικού αγώνα (Απρίλιος 1955) και από την ένωση όλου του δημοκρατικού πολιτικού κόσμου της χώρας με τη σύμπηξη του μετώπου της «Δημοκρατικής Ένωσης» (Φεβρουάριος 1956) -- μείζονα γεγονότα που συντέλεσαν αποφασιστικά στην ηθική, εθνική, πολιτική και ψυχολογική απομόνωση των κληρονόμων της εμφύλιας τραγωδίας -- εμφανίστηκε και η ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ, με τη ρητή, προγραμματική φιλοδοξία να «γράψει το μανιφέστο της υπάρξεώς μας» (Κύριο άρθρο του πρώτου φύλλου της, 31-05-1956, με τον εύγλωττο τίτλο «Ξεκίνημα») , δηλαδή να δηλώσει την ύπαρξη, να διεκδικήσει τα δικαιώματα και να βοηθήσει την πορεία της νέας γενιάς και όλης της χώρας στη νέα, δύσκολη ιστορική περίοδο.

Η ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ δημιουργήθηκε (τον Μάιο του 1956) με την παρακίνηση και την ηθική κάλυψη στελεχών της παράνομης ΕΠΟΝ, αλλά όλα τα προβλήματα της (από τα οικονομικά έως τα ιδεολογικά) αντιμετωπίζονταν με ίδιες δυνάμεις, από ενεργούς φοιτητές και σπουδαστές των πανεπιστημίων και άλλων σχολών, δηλαδή από νέους με στενούς, ζωντανούς δεσμούς, πρώτα και κύρια, με τις πραγματικότητες της εποχής, παρά με τους μηχανισμούς και τις σκοπιμότητες του απόμακρου, άλλωστε, ΚΚΕ και της ΕΔΑ, -- κόμματα με τα οποία, κατά το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής της, είχε αμφίδρομες και, στην δημιουργική της περίοδο, ισότιμες σχέσεις.

Το σοκ της συντηρητικής πολιτικής “ελίτ” και των αδίστακτου κράτους, απότοκου του εμφυλίου, από τον απρόσμενο εκλογικό θρίαμβο της ΕΔΑ στις εκλογές την άνοιξη του 1958, είχε δύο συνέπειες: από τη μια ενεργοποίησε τους φανερούς και κρυφούς αμυντικούς μηχανισμούς του καθεστώτος που έχασε την νικηφόρα μακαριότητά του, και από την άλλη ενθάρρυνε τις αφελείς κοινοβουλευτικές και εν γένει λεγκαλιστικές αυταπάτες στην κορυφή των ταλαιπωρημένων και κουρασμένων ηγεσιών της ΕΔΑ και του ΚΚΕ, που ονειρεύονταν, με κρυφή λαχτάρα, ένα κοινοβουλευτικό ελντοράντο, υποτιμώντας τα διδάγματα ιστορίας κι επιστήμης… “ Έβλεπαν” τον κόσμο με βολικά, δανεικά στερεότυπα. Και ήσαν τόσο μαγεμένοι από τις παραισθήσεις τους, που ούτε ακόμη και το βάρβαρο πραξικόπημα της βίας και νοθείας των εκλογών του Οκτωβρίου 1961, δεν μπόρεσε να τους αφυπνήσει.

Τον Δεκέμβριο του 1959 εμφανίζεται στους φοιτητικούς χώρους η περιλάλητη, ---αβανταρισμένη από τις μυστικές υπηρεσίες και με ακαδημαϊκό κήνσορα τον γνωστού παρελθόντος Α. Προκοπίου--- νεοφασιστική ΕΚΟΦ, η οποία, στη συνέχεια, με βίαιους και άλλους επαίσχυντους τρόπους, προσπάθησε να αλώσει τη φοιτητική και ακαδημαϊκή ζωή και να κάμψει το μαχητικό φρόνημα της νεολαίας. Η εξωγενής αυτή επέμβαση προκάλεσε μεγάλες δυσκολίες στο φοιτητικό κίνημα, αλλά και συντέλεσε, άθελά της, στη δημιουργία, αργότερα, νέας ευρύτερης και βαθύτερης δημοκρατικής, ριζοσπαστικής συσπείρωσης στο κίνημα και στη νεολαία (1-1-4, 15%). Την ίδια ακριβώς εποχή, δηλ. τον Δεκέμβριο του 1959, οι ηγεσίες της ΕΔΑ-ΚΚΕ εγκαθιστούν, πραξικοπηματικά, επικεφαλής του ανώτερτου οργάνου της νεολαίας της ΕΔΑ (Ν.ΕΔΑ), «ξενόφερτα» άτομα, μεγαλύτερης κατά πολύ ηλικίας (Τ.Μπενας, Η. Στάβερης, Θ. Κοκλάνης, Στ. Στεφάνου, Χ. Μίσιος, Ζ. Θέος, κ.α.,) δηλαδή παλαιούς αγωνιστές της Αντίστασης, που πριν από λίγους μήνες είχαν γυρίσει από τις φυλακές και τις εξορίες, διαμορφωμένα σε άλλες εποχές, με αγωνιστικό κύρος και άλλες δάφνες, με άλλη νοοτροπία, και τώρα ενδιατρίβοντα «επαγγελματικώς» στα ευρύχωρα, πλην στενά επιτηρούμενα από τις υπηρεσίες της ασφάλειας, γραφεία της… Αξιωματικής Αντιπολίτευσης! Ας σημειωθεί ότι όλο το δυναμικό της σπουδαστικής ΕΠΟΝ των προηγουμένων ετών είχε εν τω μεταξύ ενταχθεί ολοκληρωτικά πια στη νεολαία της ΕΔΑ, και ειδικά στην «Σπουδάζουσα».

Οι παραπάνω εξελίξεις επιρέασαν ποικιλότροπα τη ζωή και την πορεία της ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗΣ, δηλαδή το έντυπο υποχρεώθηκε να αναπτύξει τον χαρακτήρα του κάνοντας ουσιαστικά διμέτωπο αγώνα: από το ένα μέρος κατά των αλητοπαίδων της νεοφασιστικής ΕΚΟΦ, των ακαδημαϊκών ταγών της και της αντιδραστικής και σκοταδιστικής πολιτικής της κυβέρνησης της ΕΡΕ στον χώρο της Παιδείας, και από το άλλο κατά των κατάφωρων επεμβάσεων των κεντρικών οργάνων της ΕΔΑ και της ΝΕΔΑ, τα οποία φορτικά επέμεναν και ενίοτε άκομψα επέβαλαν διάφορες τροποποιήσεις ή και ανατροπές των προτεραιοτήτων της ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗΣ, όπως τις διαμόρφωνε η συλλογική της βούληση, δηλ. η Συντακτική της Επιτροπή. Εδώ θα σας αναφέρω μερικά, ενδεικτικά παραδείγματα:
1.-Όταν τον Δεκέμβριο του 1960 (τεύχος 25) μετατρέψαμε την ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ από εφημερίδα σε επιθεώρηση, αλλάζοντας σχήμα, εμφάνιση και ύλη, δεχτήκαμε κριτική «ότι κάνατε την Πανσπουδαστική φλάμπουρο αγώνων», επειδή στο εξώφυλλό της βάλαμε ολοσέλιδη φωτογραφία από μαζική, φοιτητική αγωνιστική εκδήλωση. Ο ψόγος αυτός, βέβαια, για μας ήταν έπαινος, αλλά αρχίσαμε να ψυχανεμιζόμαστε ότι ο βηματισμός μας κάποιους ενοχλεί και άλλους μπερδεύει…
2.-Όταν στο επόμενο φύλλο με κείμενα, αλλά κυρίως με φωτογραφίες και σκίτσα και με άλλο αποκαλυπτικό υλικό ξεσκεπάσαμε εντελώς τα επαίσχυντα έργα και την άθλια δραστηριότητα της τρομοκρατικής ΕΚΟΦ και των πατρώνων της και απαιτήσαμε την άμεση και δυναμική αντιμετώπισή της («Κάτω η τρομακρατία»), δεχτήκαμε την έντονη δυσαρέσκεια της καθοδήγησης για την τάχα ανώριμη και ακραία αντιτρομοκρατική μας στάση.
3.-Όταν σε επόμενο φύλλο οργανώσαμε μαζί με τον Σύλλογο των Κρητών Φοιτητών μεγάλη εκδήλωση στην Λέσχη των Φιλελευθέρων για τον Επιτάφιο των Μ. Θεοδωράκη – Γ. Ρίτσου, διαθέτοντας συνάμα υποστηρικτικές σελίδες στην ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ (αρθρο μουσικολόγου Φοίβου Ανωγειανάκη κλπ), εξαπολύθηκαν προσβλητικοί υπαινιγμοί για τον «ρόλο» μας, αφού, όπως είναι γνωστό, κορυφαίοι παράγοντες του κόμματος και της εφημερίδας του, της ΑΥΓΗΣ, (Β. Αρκαδινός, Γ. Σκουριώτης κ.α. ) ξιφουλκούσαν δημόσια ενάντια στις «αναθυμιάσεις του κοινωνικού βούρκου», όπως ονόμαζαν το ρεμπέτικο τραγούδι, το μπουζούκι και τις μελωδίες του.
4.-Όταν δίναμε έκταση στον κυπριακό αγώνα και αντιμετωπιζαμε την εξέλιξή του ως γεγονός μεγάλης -- και εσωτερικής-- σημασίας, η νευρικότητα της ηγεσίας δεν κρυβότανε με τίποτα. Η απορία μας για την κατάσταση αυτή δεν κρατούσε για πολύ, αφού βλέπαμε ότι η στάση της καθοριζόταν από τα περίεργα σκαμπανεβάσματα της σοβιετικής διπλωματίας, παρά από τις διακηρύξεις της για την αυτοδιάθεση των λαών και τον αγώνα της Κύπρου να ενταχθεί στον ελληνικό εθνικό κορμό.
5.-Όταν στηρίξαμε σθεναρά τον αγώνα των σπουδαστών των σχολών Υπομηχανικών στην Αθήνα και την Θεσσαλονίκη κι ευνοήσαμε το δίκαιο τότε περιεχόμενό του, η καθοδήγηση της ΕΔΑ, στους κόλπους της οποίας υπήρχαν πρόσωπα στενά συνδεόμενα (Ν. Κιτσίκης κ.α.) με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας που αντιμαχόταν τους Υπομηχανικούς, δεχτήκαμε μεγάλες πιέσεις να αλλάξουμε στάση, με κύριο όργανο πίεσης τους οργανωμένους σπουδαστές της σχολής Μηχανικών του Ε. Μ. Πολυτεχνείου και άλλους ευκαιριακούς συμπαραστάτες τους.
6.-Όταν κυκλοφόρησε το προεκλογικό τεύχος τον Οκτώβριο του 1961, με αποκαλύψεις για τα φενακιστικά, τα εμπαικτικά και τα σκοταδιστικά έργα και τις ημέρες της κυβέρνησης της ΕΡΕ, αποκαλύψεις που, κατά πρώτο λόγο, οφείλονταν στις καταγγελίες των κορυφαίων οργάνων της σπουδαστικής εκπροσώπησης (ΔΕΣΠΑ κ.α.), και πατούσαν στο κοινό βίωμα των φοιτητών, πάλι νοιώσαμε ότι γίναμε μόνιμο πρόβλημα κι ενοχλητικό αγκάθι για την καθοδήγηση…
Τέλος, τώρα, εκ των υστέρων (Φεβρουάριος, 2005), επιβεβαιώθηκε (από τους ίδιους) πως οι σχεδόν χρόνιες αυτές διενέξεις και αντιθέσεις είχαν επιτρέψει ακόμη και κάποιες ξένες διεισδύσεις και «διαβρώσεις» στο κεντρικό επιτελείο του εντύπου, κυρίως λόγω του φατριασμού, της ευνοιοκρατίας, της αλαζονίας και της παντογνωσίας («ξερόλες» τους λέγαμε τότε με τον Σωτήρη Πέτρουλα) των αγέροχων αποπάνω... Όταν κανείς αναζητά εναγωνίως υπομόχλια για τις «αναδομήσεις» του, τότε αναγκαία θα μπερδέψει τα πρόσωπα με τα προσωπεία, και στο τέλος θα πιαστεί κορόιδο…

Όσο η ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ ήταν ολιγοσέλιδη εφημερίδα, ήτοι μέχρι τον Μάιο του 1960, αντιμετώπιζε τα θέματα του πολιτιστικού γίγνεσθαι αναλογικά περιορισμένα, δηλαδή όσο το επέτρεπε ο μικρός χώρος της και η πίεση του αγώνα για τα άλλα, επιτακτικότερα προβλήματα. Κυρίως ανέπτυσε πρωτοβουλίες έξω από τις στήλες της, με διαγωνισμούς που συνεχίστηκαν κι αργότερα, με την σύμπηξη θεατρικής ομάδας από σπουδαστές, με τη διοργάνωση εκθέσεων, και με μικρά αφιερώματα της ίδιας σε σπουδαίες πνευματικές μορφές. Από τον Δεκέμβριο του ιδίου έτους (τεύχος 25) που μετατρέπεται σε πολυσέλιδη επιθεώρηση, ανοίγεται, χωρίς τους άνω περιορισμούς, στον «πολιτισμό»: άλλωστε σταματάει να αυτοχαρακτηρίζεται «πανσπουδαστικό όργανο» και γίνεται «σπουδαστική επιθεώρηση». Στο ζήτημα αυτό αναπτύσσονται, στην πράξη, δύο διαφορετικές προσεγγίσεις από τα μέλη της Συντακτικής Επιτροπής.
Μερικοί αντιλαμβάνονται τον «πολιτισμό» κυρίως σαν «κουλτούρα», δηλ.σαν πνευματική καλλιέργεια, (ήτοι πολιτισμικά), ενώ άλλοι θεωρούν ως πρώτιστο στοιχείο του τη νέα, ζωντανή «δημιουργία», δηλ. την συστηματική ενεργοποίηση των δημιουργικών δυνατοτήτων (ήτοι πολιτιστικά) των νέων. Παρότι το ένα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το άλλο, η σύνθεση του μείγματος διέφερε εκάστοτε, ανάλογα με τις εκφραστικές ανάγκες, τα στερεότυπα, τις καταγωγικές καταβολές και τις στοχεύσεις καθενός. Από την ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ ως εστία νεανικής δημιουργικότητας, προέκυψαν αρκετοί νέοι ποιητές, λογοτέχνες, δοκιμιογράφοι κ.α., πολύ γνωστοί σήμερα. Ως εστία πολιτιστικής καλλιέργειας, η διαχείριση στις σελίδες της του αλλοτρίου, σύγχρονου ή παλαιότερου, πνευματκού ή καλλιτεχνικού κεφαλαίου, αν και πολύ χρήσιμη, δεν ήταν πάντοτε επιτυχής, προκάλεσε εσωτερικές εντάσεις κι έφτασε κάποτε να απογοητεύσει, ακόμα και να σκανδαλίσει, το κοινό και τους φίλους της. Κάποιες τέτοιες «ταλαντώσεις», ανοιξαν την όρεξη σε συγκεκριμένο μεγαλοπαράγοντα του τύπου να αποπειραθεί, με την σύμπραξη μέλους του επιτελείου της ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗΣ, να υφαρπάσει το ηθικό, πολιτιστικό και πολιτικό «κεκτημένο» που αντιπροσώπευε το έντυπο.

Την τελευταία περίοδο της ζωής της (1964-1967), παρά την αφθονία των διαθέσιμων υλικοτεχνικών δυνατοτήτων και την επαγγελματοποίηση ορισμένων στελεχών της, η έκδοσή της έγινε ευκαιριακή και συγκυριακή, η ύπαρξή της ατροφική και σκιώδης, η εμφάνισή της εντυπωσιακή μεν και κραυγαλέα, χωρίς όμως νεύρο: μια οντότητα φθίνουσα, ημιθανής, περιθωριακή, πλην με το κλέος του παρελθόντος της. Η ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ όδευε ολοταχώς προς… ένδοξη ευθανασία, ενώ η οργάνωση της νεολαίας είχε αριστοτεχνικότατα, δηλαδη με «τετελεσμένα» και άλλα δημοκρατικά τερτίπια, καπελωθεί για τα καλά.

Οι σπουδαστές της εποχής γενικά και τα στελέχη της «Σπουδάζουσας» και της ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗΣ ιδιαίτερα, είχαν αποκτήσει αρκετή αυτοπεποίθηση από την, δεκαετή (1955-1965) και σχετικά αυτόνομη, δημόσια δράση τους. Το γεγονός όμως αυτό απέτρεπε τους αποπάνω από το να τους έχουν εμπιστοσύνη, ήσαν αχαλιναγώγητα, τα καθιστούσε υπόπτα… Η παρουσία τους έγινε περιττή, μη ελεγχόμενη, αβέβαιη και, κατά τις φαντασιώσεις τους, επίβουλη... Η προταιρεότητα από τους ξανανιωμένους πενηντάρηδες δόθηκε τότε στην μαζική διαμόρφωση νέων εύπλαστων χαρακτήρων, και ανθρώπων των μηχανισμών, πειθήνιων και υμνητικών, ικανών μεταφορικών ιμάντων μιας πολιτικής, που συντέλεσε αρκούντως κι αυτή για να φτάσουμε στο εφιαλτικό πρωινό της επάρατης 21ης Απριλίου και το γενικό σκροποχώρι που ακολούθησε…

Μπορούμε, δηλαδή, να πούμε τώρα, ότι η μικρή ιστορία της ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗΣ, όσο γόνιμη κι αν υπήρξε, προοιώνισε, σαν αλκυονίδα ημέρα, την μοίρα της γενιάς μας, δηλ. την ακύρωση του μεγαλύτερου και κρισιμότερου μέρους των εξαίρετων δυνατοτήτων της.

Το ιστορικό διάγγελμα του Τ.Παπαδόπουλου ( απο το http://internationalaffairs1.wordpress.com/)

ΚΑΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΧΝΑΜΕ ΠΟΤΕ ΟΤΙ ΟΙ ΣΗΜΕΡΙΝΟΙ ΗΓΕΤΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΤΑΝ ΟΙ ΠΙΟ ΕΝΘΕΡΜΟΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΕΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΑΝΑΝ.

(από το http://internationalaffairs1.wordpress.com/ )

Ο Π.ΚΟΝΔΥΛΗΣ για την ποιότητα των Ελλήνων πολιτικών

Αυτά είπε ο Παναγιώτης Κονδύλης
Ότι ο σημερινός ελληνικός «πολιτικός κόσμος», κοινοβουλευτικός και εξωκοινοβουλευτικός, αποτελείται ως επί το πολύ από πρόσωπα ελαφρά έως φαιδρά, δεν αποτελεί καν κοινό μυστικό ˙ αποτελεί πηγή δημόσιας θυμηδίας, συχνά με τη σύμπραξη των ίδιων των διακωμωδούμενων. Οι λίγοι, πού έχουν γνώση και συνείδηση, πού κάτι είχαν και κάτι διατηρούν μέσα στους ρηχούς, καριερίστες ή απλώς ψευτόμαγκες συναδέλφους τους, καταπίνουν κι αυτοί τη γλώσσα τους ή μιλούν με πρόσθετες περιστροφές όταν τα θέματα γίνονται οριακά για την πολιτική τους επιβίωση.