Α'
Στο έργο του Λένιν "Ένα βήμα μπρος, δυο βήματα πίσω"(1904 Γενεύη, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2021"0 απάντησε η Ρόζα Λούξεμπουργκ, ενω ο Τρόστκι θα υποστηίξει ότι κατασκευάζεται όχι η δικτατορία του προλεταριάτου αλλά η δικτατορία επί του προλεταριάτου.
Κάθε κριτική διάθεση ταυτίζεται με τον ατομικισμό και τον αναρχισμό. Κάθε μέλος του κόμματος πρέπει να αποδέχεται την οργάνωση. Η εργατική τάξη χάνει τον αυτόνομο χαρακτήρα της και "πρέπει να δρα κάτω από την καθοδήγηση του κόμματος μας, πρέπει να σμίγει όσο μπορεί πιο σφιχτά με το κόμμα μας"(σελ.77).
Οι αστοί διανοούμενοι "φοβούνται την προλεταριακή πειθαρχία και οργάνωση"(σελ.88), ενώ οι διανοούμενοι "ως ιδιαίτερο στρώμα των σύγχρονων καπιταλιστικών κοινωνιών" χαρακτηρίζονται από τον "ατομικισμό " την "ανικανότητα για πειθαρχία και οργάνωση"(σελ.88). Οι διανοούμενοι που προσχωρούν στο προλεταριάτο "αποτελούν εξαίρεση μέσα στην τάξη τους"(σελ.157). Το άτομο μπροστά στην οργάνωση δεν είναι τίποτα ώστε ο προλετάριος "αισθάνεται τον εαυτό του μεγάλο και ισχυρό όταν αποτελεί μέρος ενός μεγάλου ισχυρού οργανισμού. Ο οργανισμός είναι γι' αυτόν το παν, ενώ το μεμονωμένο άτομο, συγκριτικά με τον οργανισμό, σημαίνει πολύ λίγα πράγματα"(σελ.158). Το ελεύθερο άτομο, ο πολίτης με κριτικό λόγο και κριτική σκέψη εξαφανίζεται μπροστά στο πανίσχυρο κόμμα-κράτος.
Αντίθετα ο διανοούμενος έχει ως όπλα "τις ατομικές γνώσεις" "την προσωπική του ικανότητα" και τις "ατομικές του πεποιθήσεις" και "μπορεί να αποκτήσει μια κάποια κοινωνική σπουδαιότητα μόνο χάρη στα ατομικά του προσόντα. Γι αυτό, η πλήρης ελευθερ'ια εκδήλωσης της προσωπικότητας του του φαίνεται ότι αποτελεί τον πρώτο όρο για μια επιτυχή δράση. Ο διανοούμενος δύσκολα υποτάσσεται σ' ένα ορισμένο σύνολο, αποδεχόμενος το ρόλο του υπηρεσιακού τμήματος αυτού του συνόλου, υποτάσσεται μόνο κατ' ανάγκην και όχι προαιρετικά. Αναγνωρίζει την ανάγκη της πειθαρχίας μόνο για τις μάζες και όχι για τις εκλεκτές ψυχές. Τον εαυτό του φυσικά τον συγκαταλέγει στις εκλεκτές ψυχές..."(σελ.158). Ο διανοοούμενος ρέπει προς τα "οπορτουνιστικά επιχειρήματα και την αναρχική λογοκοπία, θεωρεί δουλοπαροικία κάθε προλεταριακή οργάνωση και πειθαρχία"(σελ.197).
Η αιτιολόγηση της εξουσίας είναι αναμφισβήτητη και με ιδεαλιστική θεμελίωση:" τώρα γίναμε οργανωμένο κόμμα, κι αυτό ακριβώς σημαίνει δημιουργία εξουσίας, μετατροπή του κύρους των ιδεών σε κύρος της εξουσίας, υποταγή των κατώτερων κομματικών οργάνων στα ανώτερα"(σελ.210).
Στο τέλος ομολογεί τον θαυμασμό του προς το καπιταλιστικό εργοστάσιο, επειδή θεωρεί ότι ενσωματώνει τους προλετάριους στην πειθαρχία. Όμως η αστική κοινωνία και η αστική οικονομία δεν θα μπορούσαν να προχωρήσουν αν δεν αναγνώριζε την ελευθερία του ατόμου, του ελευθερία του πολίτη, που πειραματίζεται και ανακαλύπτει νέους τρόπους. Αντίθετα η αυστηρή πειθαρχία καταπνίγει κάθε δημιουργικότητα, κάθε εξέλιξη
Γράφει ο Λένιν: "γιατί το εργοστάσιο, που μερικοί το βλέπουν μόνο σαν μπαμπούλα, είναι η ανώτατη μορφή κεφαλαιοκρατικής συνεργασίας που έχει συνενώσει και έχει μάθει την πειθαρχία στο προλεταριάτο, του έχει διδάξει την οργάνωση και το έχει βάλει επικεφαλής σε όλα τα υπόλοιπα στρώματα του εργαζόμενου και υφιστάμενου την εκμετάλλευση πληθυσμού. Ίσα-ίσα ο μαρξισμός, σαν ιδεολογία του διδασκόμενου απο τον καπιταλισμό προλεταριάτου, δίδαξε και διδάσκει στους ασταθεί διανοούμενους τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στην εκμεταλλευτική πλευρά του εργοστασίου (πειθαρχία στηριγμένη στο φόβο του θανάτου από την πείνα) και στην οργανωτική του πλευρά (πειθαρχία στηριγμένη στην απο κοινού εργασία που την ενοποίησαν οι όροι μιας πολύ αναπτυγμένης τεχνικά παραγωγής). Την πειθαρχία και την οργάνωση, που τις δέχεται τόσο δύσκολα ο αστός διανοούμενος, τις αφομοιώνει πολύ εύκολα το προλεταριάτο, ακριβώς χάρη σ' αυτό το εργοστασιακό ''σχολείο''."(σελ..240). Όσοι αρνούνται την σχολή του εργοστασίου ανήκουν στον "αρχοντικό μηδενισμό που προσιδιάζει στο ρώσο μηδενιστή"(σελ.240). Πλέον ο Λένιν μιλά για τον "προλεταριακό στρατό"(σελ.244), που έβγαλε το σχολειό της φάμπρικας. Το ίδιο πνεύμα μηδενισμού , αναρχισμού βλέπει να προβάλλει πίσω απο την υπεράσπιση της αυτονομίας έναντι του συγκεντρωτισμού αλλά και οι "οδυρμοί για γραφειοκρατία και απολυταρχία"(σελ.244). Στη συνέχεια θα υπερασπιστεί την γραφειοκρατία, τον συγκεντρωτισμό απέναντι στην αυτονόμηση και το δημοκρατισμό, θα αρνηθεί την "οργανωτική αρχή των οπορτουνιστών της σοσιαλδημοκρατίας (που) προσπαθεί να πάει απο τα κάτω προς τα πάνω"(σελ.246). Επαναστάτες λοιπόν είναι όσοι υποστηρίζουν τον συγκεντρωτισμό , την αυστηρή πειθαρχία και απορρίπτουν την δημοκρατία και την αυτονομία. Πρόκειται για την οργουελιανή γλώσσα που αντιστρέφει την πραγματικότητα.
Το βιβλίο του Λένιν τελειώνει με την αποθέωση της εργατικής στρατιάς(σελ.269) καθώς η στρατιωτική οργάνωση είναι το πιο κοντινό σε αυτόν πρότυπο.
Δίχως μονολιθικό, συγκεντρωτικό κόμμα δεν θα μπορούσε να υπάρξει ο ολοκληρωτισμός και το ολοκληρωτικό κράτος.
Β'
Β.Ι.Λένιν:"Τί να κάνουμε" προς την δημιουργία του συγκεντρωτικού κόμματος και του δεσποτικού κράτους.
Δίχως συγκεντρωτικό, μονολιθικό κόμμα δεν μπορεί να υπάρξει συγκεντρωτικό κράτος που πολεμά τον πλουραλισμό. Η επανάσταση από την οπτική είναι μια διαδικασία που καταλήγει στον δεσποτισμό.
Το πρώτο αναγκαίο βήμα είναι η άρνηση της ελευθερίας της κριτικής:
"Κι αν κρίνουμε τους ανθρώπους όχι από τη φανταχτερή στολή που μόνοι τους φόρεσαν, όχι από την εντυπωσιακή επωνυμία που μόνοι τους πήραν, αλλά από τα έργα τους κι από όδα προπαγανδίζουν στην πραγματικότητα, θα δούμε καθαρά πως "ελευθερία κριτικής" σημαίνει ελευθερία οπορτουνιστικής κατεύθυνσης μέσα στη σοσιαλδημοκρατία, ελευθερία μετατροπής της σοσιαλδημοκρατίας σε δημοκρατικό κόμμα μεταρρυθμίσεων, ελευθερία για την εισαγωγή αστικών ιδεών και αστικών στοιχείων στο σοσιαλισμό"(Β.Ι.Λέινιν, Τι να κάνουμε, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2024, σελ 14).
Το κόμμα πρέπει να κυριαρχήσει στην ιδεολογία καθώς "χωρίς επαναστατική θεωρία δεν μπορεί να υπάρξει και επαναστατικό κίνημα"(σελ.31).
Με αυτό τον τρόπο δεν είναι το είναι που καθορίζει το συνειδέναι αλλά το αντίθετο ,το συνειδέναι προσδιορίζει το είναι. Πρόκειται για ιδεαλισμό χεγκελιανής προέλευσης που αποκορυφώνεται στον κρίσιμο ρόλο της διανόησης για να διαμορφώσει επαναστατικό χαρακτήρα το προλεταριάτο. Αποτελεί μια αναίρεση όσων είχε γράψει ο Λένιν στο έργο του "Ένα βήμα μπρός, δύο βήματα πίσω". για τον αναρχικό και ατομικιστικό της χαρακτήρα.
Γράφει: "Είπαμε ότι δεν μπορούσε να υπάρχει ακόμα σοσιαλδημοκρατική συνείδηση μέσα στους εργάτες. Η συνείδηση αυτή μπορούσε να έρθει σ' αυτούς μόνο απέξω. Η ιστορία όλων των χωρών δείχνει ότι η εργατική τάξη αποκλειστικά με τις δικές της δυνάμεις δεν είναι σε θέση ν' αναπτύξει παρά μόνο μια τρέιντγιουνιονιστική συνείδηση, δηλαδή την πεποίθηση ότι είναι ανάγκη να ενωθεί σε σωματεία, να κάνει αγώνα ενάντια στ' αφεντικά, να παλεύει για ν' αποσπάσει απο την κυβέρνηση τον άλφα ή το βήτα απαραίτητο νόμο για τους εργάτες κλπ. Η διδασκαλία, όμως, του σοσιαλισμού αναπτύχθηκε απο τις φιλοσοφικές, ιστορικές και οικονομικές θεωρίες, που τις επεξεργάστηκαν οι μορφωμένοι εκπρόσωποι των εύπορων τάξεων, η διανόηση. Οι θεμελιωτές του σύγχρονου επιστημονικού σοσιαλισμού, ο Μαρξ και ο Ένγκελς, ανήκαν και οι ίδιοι, ως προς την κοινωνική τους θέση, στην αστική διανόηση"( σελ.39).
Τέλος υπερασπίζεται την έμμεση δημοκρατία έναντι της άμεσης: δημοκρατίας. Οι σκέψεις αυτές θα πρέπει να διαβαστούν ώς αναίρεση της πρακτικής όλοι οι αντιπρόσωποι να είναι ανακλητοί κάθε στιγμή:
"οι Άγγλοι εργάτες θεωρούσαν σαν αναγκαίο γνώρισμα της δημοκρατίας το να κάνουν όλοι όλα όσα έχουν σχέση με το έργο της διεύθυνσης των συνδικάτων: όχι μόνο όλα τα ζητηματα λύνονταν με την ψηφοφορία όλων των μελών, αλλά και οι διοικητικές πλευρές εκτελούνταν απ' όλα τα μέλη με τη σειρά. Χρειάστηκε μακροχρόνη ιστορική πείρα για να καταλάβουν οι εργάτες πόσο παράλογη ήταν αυτή η αντίληψη της δημοκρατίας, για να καταλάβουν την ανάγκη των αντιπροσωπευτικών θεσμών, από το ένα μέρος, και των εξ επαγγέλματος στελεχών, απο το άλλο. Χρειάστηκε να σημειωθούν κάμποσες περιπτώσεις οικονομικής χρεωκοπίας σε ταμεία συνδικάτων για να καταλάβουν οι εργάτες ότι το ζήτημα της αναλογικής σχέσης ανάμεσα στις μηνιάτικες συνδρομές των μελών και στα επιδόματα που δίνει το ταμείο δεν μπορεί να λυθεί μόνο με δημοκρατική ψηφοφορία, αλλά ότι απαιτείται και η ψήφος του εμπειρογνώμονα για τα ασφαλιστικά ζητήματα"(σελ.170)
Γ'
Β.Ι.Λένιν: τα έθνη και τα εθνικά κράτη θα υπάρχουν για μεγάλο διάστημα, η προσδοκία για την εξάλειψη τους είναι ένα ανόητο όνειρο.
Όπως στο θέμα της συμμετοχής στο κοινοβούλιο δείχνει μια ελαστικότητα που επιτρέπει στα Κ.Κ. να συμμετέχουν χωρίς ενοχές σε αυτά, με τον ίδιο τρόπο αντιμετωπίζει τα έθνη:
"Όσον καιρό θα υπάρχουν εθνικές και κρατικές διαφορές ανάμεσα στους λαούς και στις χώρες -και αυτές οι διαφορές θα διατηρούνται πάρα πολύ καιρό ακόμη και ύστερα από την πραγματοποίηση της δικτατορίας του προλεταριάτου σε παγκόσμια κλίμακα- η ενότητα της διεθνούς τακτικής του κομμουνιστικού εργατικού κινήματος όλων των χωρών δεν απαιτεί τον παραμερισμό κάθε ποικιλομορφίας ούτε την εξάλειψη των εθνικών διαφορών (αυτό για τις σημερινές στιγμές είναι ένα ανόητο όνειρο), αλλά απαιτεί μια τέτοια εφαρμογή των βασικών αρχών του κομμουνισμού (σοβιετική εξουσία και δικτατορία του προλεταριάτου) που θα παράλλαζε σωστά τις αρχές σε επιμέρους ζητήματα, που θα τις προσάρμοζε και θα τις εφάρμοζε σωστά στις εθνικές και εθνοκρατικές διαφορές".
Β.Ι.Λένιν, Ο "αριστερισμός" παιδική ασθένεια του κομμουνισμού, Σύγχρονη Εποχή ,Αθήνα 2024, σελ.91.
Δ'
Ο Λένιν κατά του Νίτσε και του Ίψεν, κατά του ατομικισμού και του αναρχισμού, "Ένα βήμα μπρός, δύο βήματα πίσω" προς το συγκεντρωτικό κόμμα-κράτος
Όπως κάθε ολοκληρωτική ιδεολογία και κάθε θρησκευτική μισαλλοδοξία στο ελεύθερα σκεπτόμενο άτομο, που δεν μπαίνει καλούπια αναγνωρίζει τον κυριώτερο εχθρό.
Ο Λένιν στο βιβλίο του "Ένα βήμα μπρός, δύο βήματα πίσω" (εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2021) , που κυκλοφόρησε το 1904, επιτίθεται στον ατομικισμό και στον αναρχισμό των διανοούμενων. Αντίθετα οι προλετάριοι επειδή πέρασαν απο το "μεγάλο σχολείο του εργοστασίου, της φάμπρικας" μπορούν να αποδεχθούν την αυστηρή πειθαρχία μέσα στο κόμμα. Γράφει: "την πειθαρχία και την οργάνωση, που τις δέχεται τόσο δύσκολα ο αστός διανοούμενος, τις αφομοιώνει πολύ εύκολα το προλεταριάτο, ακριβώς χάρη σ΄αυτό το εργοστασιακό "σχολειό" "(σελ. 240). Ο Λένιν στο καπιταλιστικό εργοστάσιο θαυμάζει την "πειθαρχία στηριγμένη στην απο κοινού εργασία που την ενοποίησαν οι όροι μιας πολύ αναπτυγμένης τεχνικά παραγωγής"(σελ.240).
Γράφει λοιπόν ο Λένιν για τον Νίτσε και τον Ίψεν:
"Η φιλοσοφία του Νίτσε, με τη λατρεία της του υπερανθρώπου, για τον οποίο το παν είναι να εξασφαλίσει τη πλήρη ανάπτρυξη της προσωπικότητας του, για τον οποίο κάθε υποταγή του ατόμου του σ' οποιονδήποτε μεγάλο κοινωνικό σκοπό φαίνεται χυδαία και αξιοκαταφρόνητη, η φιλοσοφία αυτή είναι η πραγματική κοσμοαντίληψη του διανοούμενου που τον κάνει τελείως ακατάλληλο για συμμετοχή στην ταξική πάλη του προλεταριάτου".
Δίπλα στον Νίτσε, επιφανής εκπρόσωπος της κοσμοαντίληψης των διανοούμενων, κοσμοαντίληψης που ανταποκρίνεται στις διαθέσεις της, είναι ο Ίψεν. Ο δικόε του δόκτορας Στόκμαν (στο δράμα Εχθρός του λαού) δεν είναι σοσιαλιστής, όπως νόμισαν πολλοί, αλλά ο τύπος του διανοούμενου που αναπόφευκτα θα έρθει σε σύγκρουση με το προλεταριακό κίνημα και γενικά με κάθε λαϊκό κίνημα, μόλις επιχειρήσει να δράσει μέσα σ΄αυτό. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι βάση του προλεταριακού, όπως κσι κάθε δημοκρατικού κινήματος είναι ο σεβασμός προς την πλειονότητα των συντρόφων. Ο τυπικός διανοούμενος ala Στόκμαν βλέπει στη "συμπαγή πλειονότητα" ένα τέρας που πρέπει να ανατραπεί"(σελ. 158,159). Θα προσθέσει όμως τα θετικά στοιχεία του διανοούμενου είναι "που βάδιζε στη γραμμή χωρίς μεμψιμοιρίες, δούλευε σ΄οποιαδήποτε θέση τον όριζαν, υπέτασσε εξ ολοκλήρου τον εαυτό του στη μεγάλη μας υπόθεση και περιφρονούσε τα μυξοκλάματα για την καταπίεση της προσωπικότητας του, μυξοκλάματα που τα ακούμε συχνά από τους διανοούμενους που γαλουχήθηκαν με το πνεύμα του Ίψεν και του Νίτσε"(σελ. 159).
Τελικά ο Λένιν απαιτεί κάτι πολύ περισσότερο από την αποδοχή της μειοψηφίας στην πλειοψηφία: την απόλυτη υποταγή στην κομματική ηγεσία. Άλλωστε αφού θα εξυμνήσει επί μακρόν την πειθαρχία, θα αποδοκιμάσει κάθε κομματική απόκλιση και θα ταυτίσει την δημοκρατία με τον αναρχισμό θα μιλήσει στο τέλος για την "στρατιά της εργατικής τάξης"(σελ.269).
Γι αυτό το έργο ο Τρότσκι θα γράψει ότι η τάση που εγκαινιάζει το έργο αυτό θα οδηγήσει στην δικτατορία πανω στο προλεταριάτο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου