Ένας όψιμος αντισεφερισμός

 Ένας όψιμος αντισεφερισμός

Ο Βασίλης Λαμπρόπουλος είναι ομότιμος καθηγητής στην έδρα Καβάφη του Πανεπιστημίου Μίσιγκαν. Σε άρθρο του στο διαδικτυακό περιοδικό Χάρτης(τεύχος 59,Νοέμβριος 2023), που αποτελεί περιλήψη της συζήτησης του με τον Ν.Μπακουνάκη στο podcast της Lifo γράφει μεταξύ άλλων:

"Καθιερώθηκε από τους τρεις θεσμούς του Tύπου (Συγκρότημα Λαμπράκη), του παν/μίου (Φιλοσοφικές Σχολές) και του αρχείου (Μουσείο Μπενάκη) που χρησιμοποίησαν πολλαπλούς μηχανισμούς κυκλοφορίας και προβολής του. Κατασκευάστηκε στη δεκαετία του 1950, καθιερώθηκε με αλλεπάλληλα βραβεία στη δεκαετία του ’60 κι από τότε δεν έχει αλλάξει χαρακτηριστικά. Πρόκειται για ένα πεδίο όπου συγκλίνουν τρεις μείζονες ιδεολογίες —η αισθητική, η εθνική και η φιλελεύθερη— και όπου καλλιεργείται η ταύτιση του αναγνώστη με τον κόσμο του ποιητή. Πρώτοι και κύριοι διαχειριστές του μνημείου οι φιλόλογοι Γ. Π. Σαββίδης (1929) και Δ. Ν. Μαρωνίτης (1929) και η γενιά τους. Τη δεκαετία του 1980 άρχισε η αποδόμηση του μνημείου, όταν αναλύθηκαν τα υλικά και οι τεχνικές με τις οποίες κατασκευάστηκε ο ρόλος του Εθνικού Ποιητή ο οποίος συμφιλιώνει όλες τις ιστορικές συγκρούσεις και πολιτιστικές αντιθέσεις."

Τι απαντούμε σε αυτές τις αιτιάσεις:

α. ο Γ.Σεφέρης ήδη είχε αναγνωριστεί ως ο σημαντικότερος ποιητής του ελληνικού μοντερνισμού. Με το ίδιο ενδιαφέρον διαβάζονται τα δοκίμια του. Δεν υπήρξε κάποια συνωμοσία για να καθιερωθεί,  οι φιλελεύθερες εφημερίδες και οι φιλελεύθεροι πανεπιστημιακοί επικύρωσαν την πραγματικότητα αυτή. Το ίδιο και η Επιθεώρηση Τέχνης το περιοδικό πολιτισμού της αριστεράς αλλά και όσοι στοχαστές της αριστεράς συμμετείχαν στο αφιέρωμα για τα 30 χρόνια της Στροφής. Ο Μίκης Θεοδωράκης με την μουσική του θα δώσει στην δύσκολη σεφερική ποίηση μια εκπληκτική αποδοχή από το ελληνικό κοινό. Όλοι αυτοί λοιπόν συμμετείχαν σε συνωμοσία καθιέρωσης  του Σεφέρη;

β. οι αντιρρήσεις του Β.Λαμπρόπουλου προς τον Σεφέρη είναι ιδεολογικές, ιδεολογικού χαρακτήρα . Εφόσον δεν συμφωνεί με την δική του σχετίκευση του έθνους, την "αποεδαφικοποίηση" όπως την ονομάζει κατά τον όρο του Ντελέζ, δεν αξίζει και το γεγονός ότι γίνεται λόγος για αυτόν δεν μπορεί παρά να είναι  προιόν συνωμοσίας. Έκανε κάτι διαφορετικό ο Ζντάνωφ όταν κυνηγούσε τους ιδεολογικά αντίθετα, ή η "Εστία" και ο "Ελεύθερος Κόσμος" όταν τον συκοφαντούσαν μετά την δήλωση του κατά της δικτατορίας;

γ. Για να υποτιμηθεί η ποίηση του Σεφέρη  ακόμη περισσότερο ονομάζεται "μνημείο". Ενώ η ποίηση του, οι δοκιμές, οι Μέρες του μας αφορούν καθώς η κριτική δεν έπαψε να ασχολείται με αυτά.

δ. μια στάση πολιτιστικά φιλελεύθερη θα μπορούσε να αναφέρεται στην σημασία της ποίησης του Σεφέρη και να διατυπώνει στη συνέχεια τις ιδεολογικές της αντιρρήσεις. Η κριτική του Β.Λαμπρόπουλου όμως δεν εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία. Πρόκειται για αντιφιλελεύθερη κριτική.