Δοκίμια για τον Χρήστο Μαλεβίτση

 

Κυκλοφορεί αύριο η Ρήξη Φεβρουαρίου 2022 (φ. 175)

 ΤΟ 1922 ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΤΟ 2022

 ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΡΩΣΟΟΥΚΡΑΝΙΚΗ ΔΙΕΝΕΞΗ

Εν μέσω όξυνσης των τουρκικών προκλήσεων και της επιθετικής ρητορικής, ο Γιώργος Καραμπελιάς γράφει στο κύριο άρθρο της εφημερίδας:

Το «1922» «δουλεύει» στη σημερινή πραγματικότητα, συνεχίζεται στην Κύπρο και το Αιγαίο, απειλεί τη Θράκη και τα νησιά, καθορίζει τους προσανατολισμούς της εσωτερικής και εξωτερικής μας πολιτικής, σφραγίζει καθοριστικά το μέλλον μας. Ή μήπως δεν αποτελεί εθνοκάθαρση και πολιτιστική γενοκτονία ο εξανδραποδισμός των 200.000 Ελλήνων της Βόρειας Κύπρου; [ ] Και το αίτημα που μας θέτει η ιστορία δεν είναι η λήθη, δεν είναι η εγκατάλειψη των «χαμένων πατρίδων», όπως ισχυρίζονται οι ανιστόρητοι, αλλά η αναβίωσή τους σε μια εσωτερικότητα.

Στο φύλλο που κυκλοφορεί γράφουν:

• Ο Νίκος Ντάσιος για τα βαθύτερα αίτια για το κύμα της ακρίβειας.
• Ο Γιώργος Ρακκάς για τους τριγμούς στη σχέση της Νέας Δημοκρατίας με τις μεσαίες και κατώτερες τάξεις.
• Ο Γιάννης Ξένος για τις επιλεκτικές ευαισθησίες του ΚΚΕ και τις στενές του σχέσεις με το ΚΚ Ρωσίας.
• Η Επιτροπή Αγώνα Λέσβου για τα αίτια που οδήγησαν στα γεγονότα της Βάστριας.
• Η Παγχιακή Επιτροπή Αγώνα γιατην πολιτική Μηταράκη, τις υπερδομές και τις μεταναστευτικές συμφωνίες με το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές. 
• Ο Γεώργιος Παπασίμος για την τουρκική παγίδα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου. 
• Ο Δημήτρης Μπούσμπουρας, για την απόπειρα εισαγωγής των θεωριών αποδόμησης του φύλου στα σχολεία.
• Ο Δημήτρης Σακελλαρίδης, για την δολοφονία του 22χρονου Άλκη Καμπανού και τον οπαδικό εμφύλιο που διχάζει τον ΠΑΟΚ.
•  Ο Νικόλας Δημητριάδης, για την κόντρα Παναγιωτόπουλου-Άδωνη γύρω από τα ναυπηγεία και τις κορβέτες που χρειάζεται το ελληνικό πολεμικό ναυτικό.

Αφιέρωμα

• Ο Σωτήρης Δημόπουλος, παρουσιάζει τι πιστεύει η ρώσικη και η ουκρανική κοινή γνώμη για την ουκρανική διένεξη.
• Ο Μπρούνο Τερτάις, αναλύει γιατί η Ουκρανία έχει τόση σημασία για τη Ρωσία από την σκοπιά της δημογραφίας.
• Ο Aditya Vashisht, γράφει για την ουκρανική αντιπαράθεση από την ευρύτερη σκοπιά της αντιπαράθεσης Ευρασίας και Δύσης.

Διεθνή:

Ο Γιώργος Παπαγιαννόπουλος, παρουσιάζει τις εξελίξεις στη Λιβύη και τον κίνδυνο διχοτόμησής της.

Ο Νίκος Κόμπλας, αναρωτιέται αν οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του Πεκίνου είναι απλώς μεταμοντέρνοι ή μήπως κάνουν ένα αποφασιστικό βήμα προς τον μετάνθρωπο.

Ιδέες – Θεωρία – Ιστορία – Πολιτισμός

Ο Βασίλης Ασημακόπουλος εκθέτει έναν συνολικό αντίλογο στο ντοκιμαντέρ «Καταστροφές και Θρίαμβοι» του Στάθη Καλύβα.

Ο Σπύρος Α. Γεωργίου, για την προσφυγιά του ’22 και τον αγώνα της μνήμης.

Η Ερμιόνη Γκρέϊντζερ, παρουσιάζει την περίπτωση της «δολοφονίας χαρακτήρα» που αντιμετωπίζει από την πολιτική ορθότητα η συγγραφέας του Χάρι Πότερ Τζόαν Κ. Ρόουλινγκ.

Ο Σπύρος Κουτρούλης γράφει το τρίτο μέρος της παρουσίασης των Κρυμμένων Ημερολογίων του Ίωνα Δραγούμη.

Ο Μανώλης Εγγλέζος – Δεληγιαννάκης, παρουσιάζει την έκθεση στον Δήμο Αλεβιζίου της συλλογής του Ευτύχη Τζιρτζιλάκη για τα όπλα των Κρητικών του ’21

Ο Κώστας Μαυρίδης, γράφει για το κίνημα WOKE στις ΗΠΑ και το πώς αποτελεί απειλή για την δημοκρατία.

Ο Κώστας Σαμάντης, στην θεατροκριτική του, παρουσιάζει το Έγκλημα και Τιμωρία σε σκηνοθεσία Όλιας Λαζαρίδου.

Τέλος, ο Δημήτρης Γιαννάτος αντιπαραβάλει την διαφήμιση της Παντέν με εκείνην των μπισκότων Παπαδοπούλου και αναλύει την διάσταση μεταξύ συλλογικής ιδιοπροσωπίας και ατομικισμού

Π.Ματάλας: οι ακροδεξιές παρερμηνείες του Ι.Δραγούμη

 

Στο έργο του "Κοσμοπολίτες εθνικιστές- ο Μωρίς Μπαρρές και οι ανά τον κόσμο "μαθητές" του"( Π.Ε.Κ.,2021) ο Π.Ματάλας συμπεραίνει:

"Ο Δραγούμης δεν βαρύνεται με κάποιο αμάρτημα που να θεωρείται ανάλογο με τον αντισημιτισμό του Μπαρρές. Αντίθετα, ο ρόλος του στην εθνική σύγκρουση για επικράτηση στη Μακεδονία και άλλα βιογραφικά στοιχεία, όπως η σχέση του με την Πηνελόπη Δέλτα και ο τραγικός του θάνατος (αλλά πολύ λιγότερο όσα εκείνος θεωρούσε πιο σημαντικά: το λογοτεχνικό έργο του, ο δημοτικισμός, η επιρροή του σε σημαντικούς ακολούθους και κυρίως η "εσωτερική ζωή" του), του προσέδωσαν ευρύτερη αίγλη η οποία βοήθησε και ενίσχυσε τις χρήσεις του από την άκρα δεξιά και τους κάθε λογής σύγχρονους εθνικιστές -χρήσεις όμως που δεν είναι απλώς επιλεκτικές και στρεβλωτικές αλλά βρίσκονται σε πλήρη σε αντίθεση με τις επιλογές που είχε κάνει τελικά ο ίδιος ο Δραγούμης" (σελ.362).

Ο Ι.Δραγούμης γράφει για την εξέλιξη της σκέψης του, το ξεπέρασμα του εθνικισμού, και την υιοθέτηση του σοσιαλισμού και του ανθρωπισμού

 

Στο Ημερολόγιο του, ο Ι .Δραγούμης στις 6 Απρίλη 1919 σημειώνει:

"Μια περίοδο της ζωής μου εθνικιστική, (από τα 1902 ως τα 1914 απάνω κάτω). Έπειτα έβαλα μια petition de principe στο νασιοναλισμό μολονότι ενεργούσα σύμφωνά του. Τώρα μπαίνω σε μια σοσιαλιστική και ανθρωπιστική περίοδο. Αρχίζω να λαβαίνω συνείδηση του αναρχισμού μου (1917-1919) και προχωρώ. Δόξα στην εξορία μου και στην καταναγκαστική αδράνεια. Και σ' αυτό πρέπει να βάλω une petition de principe. Στην πρώτη περίοδο επίδραση του Nietsche και Barres. Στη δεύτερη Τολστόι, Rousseau, Κροπότκιν, Gide. Στην πρώτη περίοδο Μακεδονική ενέργεια. Στη δεύτερη Ρώσικη επανάσταση και κοινωνική επανάσταση παντού. Στη Μακεδονική ενέργεια έλαβα μέρος, στην κοινωνική επανάσταση όχι ακόμα. Ο Barres στο νασιοναλισμό που έπλασε δεν έκαμε άλλο παρά να δώσει συνείδηση σ' ένα αίσθημα βαθιά ριζωμένο στην ανθρώπινη ψυχή, στον πατριωτισμό. Ο Κροπότκιν και Μπακούνιν δεν κάνουν άλλο παρά να δίνουν συνείδηση (τη συνείδηση που αυτοί οι ίδιοι έλαβαν) ενός άλλου βαθιού αισθήματος, της αλληλοβοήθειας μεταξύ στους ανθρώπους. Ούτε ο πρώτος ούτε ο δεύτερος εδημιούργησαν τίποτε, μόνο έλαβαν και έδωσαν συνείδηση. Ο πατριωτισμός και η αλληλοβοήθεια υπάρχουν πάντα, με στενότερα ή πλατύτερα όρια (χωριό, πολιτεία, κράτος, έθνος, κοινότητα, αδελφάτα, συνεταιρισμοί, συνασπισμοί) και σύμφωνά τους ενεργούσαν και ενεργούν οι άνθρωποι. Οι νασιοναλιστές και οι αναρχικοί και σοσιαλιστές μόνο τα εφώτισαν, έκαμαν φωτεινή και μονομερή προβολή ενός αισθήματος όπως και οι ατομικιστές φώτισαν το άλλο αίσθμα τον εγωισμό (με αρχή την αυτοσυντηρησία).

Ι.Δραγούμης, Φύλλα Ημερολογίου Στ' (1918-1920), εκδόσεις Ερμής, Αθήνα 1987, Επιμέλεια Θ.Σωτηρόπουλος, σελ.73.

14 Μάρτη 1919

"Διαβάζω με πάθος την "Humanite" από την αρχή ως το τέλος. Γιατί τέτοιο ενδιαφέρον; Γιατί ξεσκεπάζει όλα τα ψέματα των ιμπεριαλιστών του καπιταλισμού (κεφαλαιοκρατίας), των επισήμων ανθρώπων, και βλέπω την "αλήθεια" δηλαδή τα ελατήρια αυτών όλων, όπως και τα ελατήρια των σοσιαλιστών που και αυτοί είναι εγωιστές σαν τους άλλους, μα θέλουν τη δημιουργία μιάς νέας κοινωνίας, μιας νέας τάξης πραγμάτων όπου περισσότεροι να βγαίνουν ωφελημένοι στη γενική κοινωνική οικονομία" (ό.π. σελ. 54).

Χρίστος Δάλκος: Ενδοσυγκριτικά, 1o τεύχος, εξαμηνιαία έκδοση

 Βαθύς γνώστης της ελληνικής γλώσσας στην διαχρονική της εξέλιξη, ο Χρήστος Δάλκος, μας δείχνει γιατί η εμμονή στην γλωσσική μορφή (βουνό ή όρος, κλίνον ή κράββατον, ιχθύς ή οψάριον) δεν είναι "για μας τύπος αλλά ουσία βαθύτατη, η αναδίφηση της οποίας μας φέρνει αντιμέτωπους με την βαθύτατη ουσία όχι απλως του Έλληνα αλλά του ανθρώπου".

Ο Χρήστος Δάλκος επισημαίνει "από την δημοτική ως την καθαρεύουσα, απ' τον Παπαδιαμάντη ως τον Σολωμό, απ' τον Ερωτόκριτο ως τον Πτωχοπρόδρομο, απ' το Βυζάντιο ως την Βίβλο, από την ελληνιστική κοινή ως τους αττικούς, απ' το δημοτικό τραγούδι ως τον Όμηρο, κι απο 'κει ως την Γραμμική Β', τους Μυκηναίους, τους Μινωίτες, τους Κυκλαδίτες, κι ακόμα πιο πέρα, ακόμα πιο βαθιά μέσα στον χρόνο, να το πνευματικό ταξίδι για το οποίο μας καλούν οι καιροί, και το οποίο μόνο εμείς μπορούμε να πραγματοποιήσουμε, εμείς που μας έλαχε τέτοιο καράβι τρελοβάπαρο, τέτοια γεναιόδωρη, πλουσιοπάροχη αλλά και απαιτητική συνάμα παρακαταθήκη πνεύματος".

Η Ρένα Σταυρίδη-Πατρικίου για τον Ίωνα Δραγούμη

 

Η συγγραφέας στο βιβλίο της "Οι φόβοι ενός αιώνα"(εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2005), στο Στ' κεφάλαιο με τον τίτλο "Ο φόβος της Δύσης και η αναζήτηση μιας θεωρίας του εθνικισμού ως αντίδοτου"(σελ.163) αναφέρεται στον στοχασμό του Ι.Δραγούμη.

Σε αντίθεση με το υπόλοιπο έργο, που διακρίνεται από την σε βάθος γνώση των ρευμάτων που προσδιόρισαν τον νέο ελληνισμό, το κεφάλαιο αυτό χαρακτηρίζεται από την προεπιστημονική απόφαση να χαρακτηρίσει τον Ι.Δραγούμη ως εθνικιστή με καταλυτική επίδραση από τον Γάλλο Μπαρές. Ο ισχυρισμός αυτός όμως αποσιωπά την εξέλιξη που είχε η δραγουμική σκέψη, η αποστασιοποίηση του από τον Μπαρές και η προσέγγιση του προς τον ανθρωπισμό και την σοσιαλδημοκρατία. Για να δώσει μάλιστα υπόσταση στον ισχυρισμό της δεν λαμβάνει υπόψην πολλά έργα του Δραγούμη ιδιαίτερα δε τα Ημερολογία του και την "Πολιτική Επιθεώρηση" όπου συνεργάστηκε με τους σοσιαλδημοκράτες φίλους του Α.Παπαναστασίου. Ακόμη περισσότερο χρησιμοποιεί ως θέσφατο τις απόψεις του δημοσιογράφου Π.Ωρολογά , που είχε καταδικαστεί για δοσιλογισμό με τους Γερμανούς αμέσως μετά την απελευθέρωση-, ενώ αν και γνωρίζει τις θετικές σκέψεις του Ν.Γιαννιού, του Γ.Κορδάτου, του Γ.Θεοτοκά αυτές δεν βάρυναν διόλου στο συμπέρασμά της. Όπως δεν βάρυναν οι επιθέσεις του εθνικοσοσιαλιστή πανεπιστημιακού Δ.Βεζανή στον Ι.Δραγούμη στο αφιέρωμα του περιοδικού "Ελληνική Δημιουργία".

Ι.Δραγούμης: Σύμπραξη των βαλκανικών κρατών, συντριβή του Τούρκου κατακτητή

 

Για τον Δραγούμη ο ελληνισμός δεν μπορεί να έχει ιδανικό την στρατοκρατία, αλλά τον πολιτισμό. Ο στρατός είναι αναγκαίος για την υπεράσπισή της ελευθερίας του:

"Επειδή η ελληνική φυλή δεν είναι κατακτητική ούτε απολύτως στρατιωτική -στρατιωτικάς προσπαθείας καταβάλλει εκάστοτε τόσος μόνον, όσοι αρκούν δια την αυτοσυντηρησίαν της και την πόλιτικήν της αποκατάστασιν -δεν δύναται επομένως ή δεν έχει ανάγκην να επικρατήση ποσοτικώς εις τον κόσμον, πρέπει να αναδειχθή ποιοτικώς εις τον κόσμον, πρέπει να αναδειχθή ποιοτικώς. Ποιοτικώς δε αποδεικνύεται ένα έθνος με τον πολιτισμόν του"(Ι.Δραγούμη, Όσοι ζωντανοί, εκδόσεις Πέλλα,σελ.148) .

Αν δεν καταστεί εφικτό η ισοπολιτεία των εθνών μέσα στην οθωμανική αυτοκρατορία (όπως πράγματι έγινε) θα πρέπει να συνεργαστούν τα βαλκανικά κράτη με το ελληνικό με σκοπό την συντριβή του Τούρκου κατακτητή.

"Για την τελειότερη σύμπραξη των χριστιανικών τουλάχιστον εθνών μέσα στην Τουρκιά χρειάζεται να συμπράξουν με καιρό και τα μικρά γειτονικά κράτη, η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Σερβία και το Μαυροβούνιο μα για να γίνη αυτό πρέπει να έχη στρατό η Ελλάδα αξιόμαχο. Να που παρουσιάζεται η ανάγκη να υπάρχη το κρατίδιο, και μόνο αυτό χρειάζεται και τίποτε άλλο. Ο αξιόμαχος στρατός είναι απαραίτητος και για τα δύο ιδανικά, μπορεί να χρησιμέψει και για να επιβάλλει στην Τουρκιά, σε μια περίσταση την ισοπολιτεία και το σεβασμό της εθνικής αυθυπαρξίας των Ρωμιών και για να διαλύσει το τουρκικό κράτος, αν γίνει φανερό πως οι Τούρκοι εξακολουθούν το χαβά τους πασκίζοντας με κάθε είδος κατατρεγμό να κατασυντρίψουν την ελληνική ζωή μέσα στο κράτος τους. Και ο στρατός αυτός, σε όποια από τις δυό αυτές περιστάσες, θα συνταιριάσει τις ενέργεις του με τους στρατούς των άλλων τριών κρατών" (ό. π. σελ. 113,114)